İspanya'nın Afrika'daki toprağı Ceuta'daki göç krizinde son durum ne?

Gündemi BBC Türkçe'den takip etmek artık WhatsApp'ta da mümkün. Haberlerimizin doğrudan telefonunuza gelmesi için tıklayın.

İspanya'nın Kuzey Afrika'daki toprağı Ceuta'ya benzeri görülmemiş bir şekilde on binlerce göçmenin karadan ve denizden geçmesiyle ilgili gelişmeler sürüyor.

İspanya, yaklaşık 69 bin 500 göçmenin Fas'a geri döndüğünü tahmin ediyor.

Geçişler sırasında sınırın İspanya tarafında 72, Fas tarafında ise 11 kişinin öldüğü bildiriliyor.

Avrupa Birliği üyesi ülkelerin içişleri bakanları 4 Ağustos'ta video konferans yoluyla acil bir toplantı yaparak sınır güvenliğinin artırılması konusunu ele alacak.

İspanya Başbakanı Pedro Sánchez, yaşananları "İspanya'nın toprak bütünlüğünün ihlali" olarak nitelendirdi.

İtalya ise Avrupa Birliği'nin sınır kontrollerinin kaldırılmasını öngören Schengen düzenlemelerini İspanya ile geçici olarak askıya aldı.

Göçmenlerin geçişindeki bu yoğunlaşma, İspanya Yüksek Mahkemesi'nin, Ceuta veya diğer İspanyol toprağı olan Melilla'ya ulaşmaya çalışırken denizde durdurulan göçmenlerin, Fas'a derhal geri gönderilemeyeceğine hükmetmesi kararının ardından gerçekleşti.

Fas'ın kuzey kıyısında bulunan Ceuta, İspanya anakarasından Cebelitarık Boğazı'yla ayrılıyor ve uzun süredir Avrupa'ya ulaşmaya çalışan göçmenlerin odak noktalarından biri olarak görülüyor.

Yaz aylarında, genellikle sosyal medya üzerinden organize edilen büyük grupların Ceuta'ya ulaşmaya çalışması sıkça yaşanıyor.

'En az yedi bin çocuk var'

Yerel yetkililer, son dönemde sınırı geçme girişimlerinin artması üzerine Madrid yönetiminden yardım istemişti. Ancak Perşembe günü sınır kontrollerinin tamamen çöktüğü izlenimini veren kaotik görüntüler ortaya çıktı.

İspanya, Ceuta ve Melilla'daki güvenliği güçlendirmek amacıyla silahlı kuvvetlerini bölgeye konuşlandırdı.

Ceuta'ya girenlerin büyük bölümünü genç erkekler oluşturuyordu. Ancak kalabalıkların arasında kadınlar, çocuklar ve hatta bebekler de bulunuyordu. Yetkililer, bölgeye yasa dışı yollarla geçenlerin en az 7 bininin reşit olmadığını tahmin ediyor.

İşsizlik oranının yüksek olduğu Fas'ta geçen yıl Z kuşağının öncülük ettiği hükümet karşıtı gösteriler düzenlenmişti. Gençler daha iyi fırsatlar yaratılması ve kamu hizmetlerinin geliştirilmesi talebiyle sokaklara çıkmıştı.

Ceuta ve Melilla'nın İspanya'yla geçmişi 15'inci yüzyıla kadar uzanıyor. İki bölge de 1995'ten bu yana sınırlı bir özerkliğe sahip.

Fas'ın hak iddia ettiği şehirler, uzun zamandır iki ülke arasındaki diplomatik ilişkilerde gerilim noktası oluşturuyor.

Ceuta ve Melilla aynı zamanda Avrupa Birliği'nin Afrika kıtasındaki tek kara sınırlarını oluşturuyor.

Göçmenler normal koşullarda Ceuta'ya ulaşabilmek için kıyının daha ilerisindeki noktalardan birkaç kilometre yüzüyor. Ancak bu kez sınır çitine kolaylıkla yaklaşabildikleri anlaşılıyor.

İlk aşamada bazı göçmenler mendirekteki kayaların üzerinden yürüyerek yapının uç kısmından dolaştı. Ancak çoğu, diğer taraftaki plajlara ulaşabilmek için denize girip yüzmek zorunda kaldı.

Bu sırada Faslı sınır muhafızlarının nerede olduğu ve göçmen gruplarının neden dağıtılmadığı ya da durdurulmadığı henüz bilinmiyor.

Yerel halk nasıl tepki verdi?

Göçmenler, 31 Temmuz 2026'da denizden ve karadan Ceuta'ya geçerken kentin merkezinde toplandı.

Yerel basın, Perşembe gününden bu yana Ceuta sokaklarında kaos yaşandığını bildirdi.

Anne ve babasını görmek için kentte bulunan Carmen Gonzalez Bermudez, BBC'ye yaptığı açıklamada son 24 saatin "çok bunaltıcı" geçtiğini söyledi.

Bermudez, "Mayolarıyla, sırılsıklam hâlde denizden çıkan binlerce, binlerce ve binlerce insan gördüm" dedi.

"Çoğunun yalnızca kendileri için daha iyi bir gelecek arayan iyi insanlar olduğunu biliyorum. Ancak biz onlara bunu sağlayamayız."

Ceuta'daki mağazaların kapandığını ve insanların korktuğunu belirten Bermudez, 2021'de yaşanan önceki göçmen akınına değinerek şunları söyledi:

"2021'de polisimizin ve askerlerimizin bir şeyler yaptığını görmüştük. Dün de sokaklardaydılar ama hiçbir şey yapmıyorlardı.

"Her şeyden önce bu durum gerçekten korkutucu. Bununla mücadele etmiyorlar, yalnızca bu insanların içeri girmesine izin veriyorlar."

Bir hastanenin güvenlik görevlisi ise İspanyol haber sitesi ABC'ye şunları söyledi:

"Kimse sokağa çıkmıyor. İnsanlar korkuyor. Bu, daha önce yaşadıklarımızdan daha güçlü ve daha saldırgan."

İtalyan'da Schengen hamlesi

İtalya'nın sağcı Başbakanı Giorgia Meloni, Ceuta'dan gelen görüntüleri "sarsıcı" olarak nitelendirdi. Meloni, sosyal medyada yaptığı paylaşımda bu tür "kontrolsüz göçün" Avrupa için bir güvenlik tehdidi oluşturduğunu yazdı.

İtalya, Cuma günü ilerleyen saatlerde İspanya ile serbest dolaşımı sağlayan Schengen düzenlemelerini askıya aldı.

İki ülke arasında kara sınırı bulunmadığı için karar uygulamada yalnızca uçuşları etkileyecek. Bunun da yolculara ek kontroller uygulanması anlamına geldiği görülüyor.

İspanya Dışişleri Bakanı, Meloni'nin sözlerinin "Avrupa dayanışması beklediğimiz ortak ve dost bir ülke" açısından "uygunsuz" olduğunu söyledi ve "partizan demagoji" eleştirisinde bulundu.

İtalya'nın Madrid Büyükelçisi de Cuma günü Dışişleri Bakanlığına çağrıldı.

Çekya Başbakanı Andrej Babiš de İspanya'nın Schengen üyeliğinin geçici olarak askıya alınması çağrısında bulundu.

Sánchez, X üzerinden verdiği yanıtta, "Dayanışma ve empati tercihe bağlıdır. Avrupa anlaşmalarına ve verilere saygı göstermek ise değildir" dedi.

ABD Başkanı Donald Trump da Ceuta'daki durumu "felaket" olarak nitelendirdi.

Yaşananların "zayıf yasalar ve kötü yönetimden" kaynaklandığını savunan Trump, Demokratların ABD'de seçilmesi hâlinde aynı durumun "çok daha kötüsünün" yaşanacağını öne sürdü.

Avrupa Birliği Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, Ceuta'dan gelen görüntülerin "kabul edilemez" olduğunu ve yaşananların "derhal sona ermesi" gerektiğini söyledi.

Finlandiya İçişleri Bakanı Mari Rantanen, Meloni'nin önerisine destek vererek İspanya'nın sınırını korumakta başarısız olduğunu söyledi.

Almanya Başbakanı Friedrich Merz ise Fas'ın "yasa dışı göçmenleri derhâl geri almasını" istedi.

Schengen Bölgesi, Avrupa'daki 29 ülkeyi kapsayan ve bu ülkelerin ortak sınırlarındaki kontrolleri resmî olarak kaldırdığı açık sınır sistemi.

İspanya'nın solcu hükümeti, Avrupa'da göçmen yanlısı bir politika izleyen az sayıda hükümetten biri.

İspanya bu yıl ülkede bulunan yaklaşık 500 bin belgesiz göçmene yasal statü vermeye de karar verdi.