Rusya yüzlerce bombayı nasıl yanlışlıkla kaybetti?

Gündemi BBC Türkçe'den takip etmek artık WhatsApp'ta da mümkün. Haberlerimizin doğrudan telefonunuza gelmesi için tıklayın.

20 Nisan 2023 gecesi geç saatlerde, Rusya'nın Belgorod kentinde bir patlama meydana geldi.

Olay yerindeki güvenlik kamerası görüntülerinde, jet motorundan çıkıyormuş gibi güçlü bir uğultu duyuluyor, hemen ardından devasa bir patlama meydana geliyor.

Patlama o kadar şiddetliydi ki, bir yerleşim bölgesinin ortasında derin bir çukur açtı ve bir otomobili bir dükkânın çatısına fırlattı.

Belgorod'daki patlama büyük bir şehirde yaşandığı için, Rus savaş uçağının kendi topraklarını yanlışlıkla bombaladığı en iyi belgelenmiş vaka olarak görülüyor.

Ancak araştırmacılar, Rus makamlarının gizli tutmak istediği yüzlerce başka olay olduğunu söylüyor.

Bağımsız medya kuruluşu Astra'ya göre, Rus savaş uçakları Şubat 2022'de başlayan geniş çaplı işgalden bu yana, Rusya'ya ya da Rusya'nın işgal ettiği Ukrayna bölgelerine en az 334 bombayı yanlışlıkla bıraktı.

Astra, bu yıl içinde bile en az 26 bombanın bu şekilde "kaybedildiğini" belirtiyor.

Astra Genel Yayın Yönetmeni Anastasia Chumakova, bunun yalnızca acil servis kaynakları, görgü tanıkları veya belgelerle doğrulanmış vakaları içeren temkinli bir tahmin olduğunu söylüyor.

BBC'ye konuşan Chumakova, "Gerçek rakamın çok daha yüksek olduğunu düşünüyorum" diyor.

Son dönemde bildirilen vakalar arasında, bir bombanın demiryolu hattına düşmesi sonucu banliyö treninin raydan çıkması ve bir bombanın yanlışlıkla evine düşmesi nedeniyle bir kişinin hayatını kaybetmesi de bulunuyor.

Her iki olay da Ukrayna sınırındaki Rusya'nın Belgorod bölgesinde Mayıs ayında yaşandı.

Rus savaş uçaklarının kaybettiği mühimmatın büyük çoğunluğu, açılır kanatçıklarla donatılmış, yakın dönemde geliştirilen kitlere dayanan süzülme bombaları.

Bu bombaların Rus hava sahasında bırakılması, bombardıman uçaklarını Ukrayna hava savunmasının menzilinin dışında tutmak; ardından bombaların Ukrayna'daki hedeflere süzülerek ulaşması amaçlanıyor.

Ancak kanatçıklar açılmadığında, bu bombala Rus topraklarına düşüyor.

Bağımsız araştırma grubu Conflict Intelligence Team'in başındaki Ruslan Leviev, olası nedenlerden birinin, kanatçıkları açan yayı tetikleyen patlayıcı mekanizmalardaki arızalar olduğunu düşünüyor.

BBC'ye konuşan Leviev, "Bu bombalar, uzun menzilli süzülen mühimmatlardan, sadece düşen 'aptal bombalara' dönüşüyor" diyor.

300'den fazla bomba kaybetmek önemli bir sayı. Ancak Leviev'e göre Rusya'nın kullandığı süzülme bombalarının çokluğu göz önüne alındığında, başarısız fırlatma oranı olağan dışı değil.

Leviev, "Savaşlarda bu tür şeyler oldukça düzenli olur. En gelişmiş sistemler bile zaman zaman arıza yapar" diyor ve ekliyor:

"Astra'nın hesapladığı rakamın çok büyük olduğunu düşünmüyoruz. Yılda 100 ya da 200 olarak tahmin ediyorlar. Oysa Rusya ayda bu tür 6 binden fazla bomba atıyor."

BBC Rusça Servisi'nin savunma ve havacılık muhabiri Pavel Aksenov'a göre, Rus bombardıman uçaklarının çok sık göreve çıkması da arızalara yol açabiliyor.

"Bakım kalitesi daha düşük" diyen Aksenov, sözlerini şöyle sürdürüyor:

"Bir muharebe görevinin ardından geri dönüp birkaç gün boyunca uzmanların uçağı kontrol etmesi bir şeydir. Ama bir görevin ardından hemen başka bir göreve gönderildiğinizde durum tamamen farklıdır. Çok fazla yıpranma oluyor."

Araştırmacılar, yanlışlıkla yapılan bombalamaların çoğunun Rusya'nın Belgorod bölgesinde gerçekleştiğini söylüyor.

Bölge, Ukrayna'nın ağır sanayi bölgesi Harkov'a komşu. Harkov ise Ukrayna'nın ikinci büyük şehri.

Sınırın karşısına atılan Rus süzülme bombalarının hedefinin bu bölgeler olduğu düşünülüyor.

Harkov Bölgesi Devlet İdaresi Başkanı Oleh Synyehubov'un Telegram hesabındaki paylaşımlara göre, 29 Haziran itibarıyla Rusya 2026'nın başından bu yana bölgeye 473 süzülme bombası ile saldırı düzenledi.

Rusya'da yanlışlıkla yapılan bombalamalar neredeyse hiçbir zaman resmen kabul edilmiyor ve yetkililer sorunu örtbas etmek için çeşitli adımlar atıyor.

Astra'dan Anastasia Chumakova'ya göre, bir vakada Belgorod bölge valisi, hasarın kaybolan bir Rus bombası değil, Ukrayna kaynaklı olduğunu iddia ederek gerçeği çarpıttı.

Bir başka olayda ise Chumakova, polisin yolun ortasına düşen bir bombanın fotoğrafını çekmeye çalışan sürücüleri engellediğini söylüyor.

Rusya'daki gizlilik nedeniyle, bu tür kazaların gerçek etkilerini tahmin etmek zor.

Haberler, maddi hasarın yanı sıra bu olayların bazı sivillerin ölümüne ve yaralanmasına yol açtığını gösteriyor.

Ancak süzülme bombaları Rusya'nın cephaneliğindeki en etkili ve en yaygın kullanılan silahlardan biri olmaya devam ettiği sürece, Kremlin'in bu tür kayıpları Ukrayna'ya karşı yürütülen savaşın bedeli olarak kabul edeceği düşünülüyor.

Orijinali İngilizce olan bu makalenin çevirisinde yapay zekadan yararlandık. Yayınlanmadan önce çeviriyi bir BBC gazetecisi kontrol etti. Yapay zekayı nasıl kullandığımız hakkında daha fazla bilgi burada.