Çin: ABD'nin İran limanlarına ablukası 'tehlikeli ve sorumsuz'
Kaynak, EPA-EFE/Shutterstock
- Yazan, BBC News Türkçe
- Okuma süresi 3 dk
Çin Dışişleri Bakanlığı, ABD'nin İran limanlarına uyguladığı ablukayı "tehlikeli ve sorumsuz" olarak nitelendirdi; bir sözcü, ablukanın "gerilimi daha da tırmandıracağı" uyarısında bulundu.
ABD, İran ile Pakistan'da yürütülen müzakerelerin sonuçsuz kalmasının ardından İran limanlarına 13 Nisan Pazartesi günü abluka uygulamaya başladı.
Çin Dışişleri Bakanlığı sözcüsü Guo Jiakun, ablukanın yalnızca "gerginliği tırmandıracağını ve zaten kırılgan olan ateşkes anlaşmasını zayıflatacağını" söyledi.
Guo, düzenlediği basın toplantısında "Bu tehlikeli ve sorumsuz bir davranış" dedi.
Guo, Çin'in İran'a yeni hava savunma sistemleri teslim etmeye hazırlandığına dair haberlerin "tamamen uydurma" olduğunu ekledi.
Bu haberler üzerine ABD Başkanı Donald Trump, Çin'in Tahran'a askeri yardım sağlaması halinde Çin mallarına %50 gümrük vergisi uygulayacağı tehdidinde bulunmuştu.
Guo, "ABD bunu Çin'e ek gümrük vergileri uygulamak için bir bahane olarak kullanmakta ısrar ederse Çin kesinlikle kararlı karşı önlemler alacaktır" dedi.
Hürmüz Boğazı'ndan çıkan petrolün %86'sı Asya ülkelerine gidiyor.
Burada en büyük pay %31 ile Çin'de. Bunun ardından ise %14'lük ithalat ile Hindistan geliyor.
Ablukanın başlamasından bir gün sonra, İran limanlarını ziyaret eden iki gemi dahil en az dört İran bağlantılı geminin, toplamda ise yedi geminin Hürmüz Boğazı'ndan geçtiği tespit edildi.
Trump 13 Nisan'da yaptığı açıklamada İran'ın da şu anda Hürmüz Boğazı'nda herhangi bir ticaret yapamadığını ve bu durumu çok kolay bir şekilde devamlı kılabileceklerini söyledi.
Trump, abluka için sürenin dolmasının ardından yaptığı paylaşımında, İran'ın hücumbot tipi gemileri için "ablukamıza yaklaşırsa anında yok edilecekler" tehdidinde bulundu.
Ardından İran'ın "anlaşma yapmak istediğini" savundu.
İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, askeri harekatın ABD'nin 'kendi yarattığı sorunları' daha da ağırlaştıracağını söyledi.
İran medyasının aktardığına göre, Pezeşkiyan, Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron ile yaptığı görüşmede, İran'ın barış görüşmelerine devam etmeye hazır olduğunu ve anlaşmazlıkları çözmek için diplomasi yolunu tercih ettiğini belirtti.
Pezeşkiyan'ın Macron'a, tehditlerin, baskıların ve askeri harekatın "yararsız" olduğunu ve ABD'nin "kendi yarattığı sorunları" daha da kötüleştireceğini söylediği aktarıldı.
Pezeşkiyan, Avrupa'nın ABD'yi uluslararası yasa ve düzenlemelere uymaya teşvik etmesi gerektiğini belirtti.
Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO) ise Hürmüz Boğazı'ndaki uzun vadeli bir krizin, gübre ve enerji ihracatını aksatacağını, gıda fiyatlarını yükselteceğini ve ürün verimini düşürüp, küresel bir tarım ve gıda felaketine yol açabileceği uyarısı yaptı.
ABD'nin NATO müttefiki İngiltere, ablukaya destek vermeyeceğini duyurdu.
BBC'ye konuşan İngiltere Başbakanı Keir Starmer "Ablukayı desteklemiyoruz. En başından beri kararımız savaşa çekilmemek" dedi.
Reuters ajansına bilgi veren diplomatlar, NATO Genel Sekreteri Mark Rutte'nin Avrupa ülkelerine "Trump Hürmüz Boğazı için somut vaatler istiyor" mesajı ilettiğini aktardı.
Rutte de 9 Nisan'da "32 NATO üyesi bir deniz misyonu üzerine uzlaşabilirse NATO da Hürmüz'de rol alabilir" dedi.
Türkiye Dışişleri Bakanı Hakan Fidan 13 Nisan'daki konuşmasında Hürmüz Boğazı'nın uluslararası bir görev gücüyle değil, diplomasi yoluyla açılması gerektiğini söyledi.
Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron ise önümüzdeki günlerde Hürmüz Boğazı'nda seyrüsefer serbestisini sağlayacak bir görev gücü oluşturulması için İngiltere'yle birlikte bir konferans organize edeceklerini ve buna diğer ülkelerin de katılacağını belirtti.
