Buzullar eridikçe dev balinalar Grönland sularına ilerliyor

Görüntü, bir drone tarafından yukarıdan çekilmiştir. Görüntünün sağ tarafında, uzun gövdeleri berrak mavi suda tamamen görülebilen dört devasa balina grubu halinde yüzüyor. İki küçük araştırma teknesi, deniz memelilerinin yanında oldukça küçük kalıyor ve güvenli bir mesafeden gözlem yapıyorlar - görüntünün sol üst ve sol alt köşelerinde yer alıyorlar.

Kaynak, Fernando Ugarte

Fotoğraf altı yazısı, Bazı balina türleri buzsuz Doğu Grönland sularında besleniyor.
    • Yazan, Victoria Gill
    • Unvan, Bilim muhabiri
  • Yayın tarihi
  • Okuma süresi 4 dk

Gündemi BBC Türkçe'den takip etmek artık WhatsApp'ta da mümkün. Haberlerimizin doğrudan telefonunuza gelmesi için tıklayın.

Doğu Grönland'daki deniz buzlarının giderek kaybolması, dev balinaların daha önce ulaşamadıkları bölgelere girmesine olanak tanıyor.

Bu sonuç, onlarca yıl süren bir araştırmaya dayanıyor. Araştırma kapsamında kambur balinalar, minke balinaları ve oluklu balinalar da dahil olmak üzere dünyanın en büyük balinalarından yüzlercesinin yaz aylarında kıyı boyunca buzlardan arınan sularda beslendiği kaydedildi ve görüntülendi.

Bu deniz memelilerinin hiçbiri geçmişte burada görülmüyordu. Çünkü buzullar, kıyı sularına girmelerini engelliyordu. Ancak iklim değişikliğinin denizleri ısıtması ve buzulları eritmesiyle birlikte balinalar da yeni koşullara uyum sağladı.

Bilim insanları, Doğu Grönland açıklarındaki okyanus ekosisteminde yaşanan büyük değişimin sonucu olarak Kuzey Kutbu'nda mevsimsel "yoğun beslenme dönemleri" yaşandığını söylüyor.

Resimde, arka planda buz dağları bulunan, mavi ve hafif dalgalı sulardan çıkan bir kambur balinanın kuyruğu görülüyor. Bu, Doğu Grönland'ın kırık deniz buzları arasında beslenen dalış yapan bir kambur balinadır.

Kaynak, Fernando Ugarte

Fotoğraf altı yazısı, Kutup altı kıyı sularında beslenen bir kambur balina

Değişim oldukça çarpıcı. Bölgede gemilerle yapılan araştırmalarda 2006'ya kadar tek bir kambur balina bile görülmemişti.

2007'de yedi kambur balina görüldü. 2024'e gelindiğinde ise gemilerden yapılan gözlemlerde bu dev balinalar 150 kez kayda geçti.

Oluklu balinaları, minke balinalarını ve kambur balinaları kapsayan dişsiz balina grubuna yönelik Doğu Grönland kıyılarındaki ilk sistematik hava araştırmaları, bilim insanları tarafından 2015 ve 2024 yazlarında gerçekleştirildi.

Haberin başlığını atlayın ve okumaya devam edin
En çok okunanlar

Haberin sonu

Araştırmacılar bu verileri, uydu vericisi takılan 15 balinanın izlediği rotalar ve İnuit avcılarının tanıklıklarıyla birleştirdi.

Tüm bu bilgiler, araştırmanın başındaki Prof. Mads Peter Heide-Jørgensen'in "büyük bir ekolojik rejim değişikliği" olarak tanımladığı tabloyu ortaya koydu.

Tahminlere göre 2024 yazında 4 bin kambur balina, 6 bin oluklu balina ve 6 bin minke balinası Grönland Denizi'ni ziyaret etti.

Görüntüde, sakin su yüzeyinde yüzen devasa bir balinaya yaklaşan, içinde üç kişi bulunan bir araştırma gemisi görülüyor. Arka planda Grönland dağları seçilebiliyor. Balinanın koyu, uzun, parlak gövdesi ve küçük sırt yüzgeci su yüzeyinin üzerinde görünüyor. Geminin önünde, elinde silaha benzeyen bir alet tutan bir bilim insanı duruyor. Bu, araştırmacıların balinaların derisine uzaktan, hayvana zarar vermeden takip cihazları takmalarını sağlayan bir uydu fırlatma tabancası.

Kaynak, Fernando Ugarte

Fotoğraf altı yazısı, Araştırmacılar, balinaların mevsimsel hareketlerini takip etmek için bazı balinalara uydu takip cihazları taktı.

Grönland Doğal Kaynaklar Enstitüsü'nden Prof. Heide-Jørgensen, BBC News'e yaptığı açıklamada bölgede "muhtemelen subarktik [Arktik altı] kuşağın herhangi bir yerinde görebileceğimiz en köklü değişimlerin" yaşandığını söyledi.

Bu değişimin arkasında yükselen deniz sıcaklıkları ve besin kaynaklarının artması bulunuyor. Balinaların, Doğu Grönland'ın ısınan sularına gelen balıklarla beslendiği görülüyor.

Araştırmacılar, bu üç balina türünün yaz aylarındaki beslenme dönemi boyunca en az 800 bin ton balık ve kril tüketeceğini tahmin ediyor.

Havadan çekilen bir görüntüde, açık denizde altı narval görülüyor; vücutları ve dişleri koyu turkuaz suyun hemen altında net bir şekilde seçilebiliyor.

Kaynak, Carsten Egevang

Fotoğraf altı yazısı, Bazı balina türleri ısınan sulardan fayda görürken, narval gibi Arktik türleri yaşam alanlarını kaybediyor.

Ancak bu değişimin söz konusu balina türlerinin toplam nüfusundaki artıştan mı yoksa başka bölgelerden buraya göç etmelerinden mi kaynaklandığı araştırmadan anlaşılamıyor.

BBC'nin görüştüğü diğer uzmanlar, araştırmanın balinaların Batı Grönland'dan Doğu Grönland'a doğru yoğun biçimde hareket ettiğine işaret etmesinden kaygı duyuyor. Bazı balina türlerinin avlandığı Grönland'da bu hassas bir konu.

Ancak bilim insanları, elde ettikleri bulguların bu "fırsatçı" dişsiz balinaların değişime uyum sağladığını, hatta bu değişimden faydalanıyor olabileceklerini gösterdiğini söylüyor.

Prof. Heide-Jørgensen'e göre diğer bazı Kuzey Kutbu türleri ise şu anda "sıkıntıda".

Narvallar ve beyaz balinalar, yaşam alanlarını bu balinalarla paylaşmak zorunda kalıyor hatta bazı durumlarda yerlerinden ediliyor.

Prof. Heide-Jørgensen, "Bazı türler açısından iklim değişikliği mutlaka bir sorun anlamına gelmiyor yeni fırsatlar yaratıyor. Ancak diğer türler yaşam alanlarını kaybediyor" dedi.

Araştırma, Frontiers in Marine Science dergisinde yayımlandı.

Haberin başlığını atlayın ve okumaya devam edin

Haberin sonu

Orijinali İngilizce olan bu makalenin çevirisinde yapay zekadan yararlandık. Yayınlanmadan önce çeviriyi bir BBC gazetecisi kontrol etti. Yapay zekayı nasıl kullandığımız hakkında daha fazla bilgi burada.