Hantavirüs nedir, And türü hakkında neler biliniyor?

Yakın temas halindeki insanlar arasında yayıldığı bilinen nadir bir hantavirüs türü, Hollanda bandıralı bir yolcu gemisinde görülen vakalarda tespit edildi.

Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) Başkanı Tedros Ghebreyesus, MV Hondius gemisinde şu ana kadar üçü ölüm olmak üzere sekiz vakanın bildirildiğini açıkladı. Vakalardan beşi doğrulandı, üçü ise şüpheli.

MV Hondius adlı gemi, Arjantin'den Atlantik Okyanusu üzerinden Yeşil Burun Adaları'na doğru seyahat ediyordu.

Hantavirüsün And türü nedir?

Adını Güney Kore'deki bir nehirden alan hantavirüsler, tek bir hastalıktan çok bir virüs ailesini tanımlıyor.

Dünya Sağlık Örgütü'ne (WHO) göre 20'den fazla farklı virüs türü var ve bunların neredeyse tamamı, genellikle sıçan ve fareler olmak üzere kemirgenlerden, kurumuş idrar ve dışkı yoluyla bulaşan enfeksiyonlarla bağlantılı.

Adını Latin Amerika'daki And dağlarından alan And virüsü çoğunlukla Arjantin ve Şili'de bulunuyor.

Arjantin'de 2018'in sonlarında, bir partiye katılanlara kadar izi sürülen salgın yapandı. Virüsü taşıyan tek bir kişinin, farkında olmadan 34 doğrulanmış vakaya ve 11 ölüme yol açtığı düşünülüyor.

Dünya Sağlık Örgütü, virüsün gemidekiler arasında çok yakın temas ve kemirgenlerle temas yoluyla yayılabileceği varsayımını ele alıyordu.

Şimdi And virüsünün doğrulanmasıyla birlikte, gemideki yolcular ve mürettebatın Covid pandemisinde alıştığımız türden sosyal mesafeyi korumaları daha da önem kazanıyor.

Yolcular şu anda virüse maruz kalmayı sınırlamak için kabinlerine kapatılıyor ve bunun da duruma yardımcı olması bekleniyor.

Uzmanlar, enfekte hastaların izole edilmesi, düzenli el yıkama, yakın temaslıların izlenmesi ve enfeksiyon kontrol önlemlerinin uygulanması gibi önlemlerin hastalığın yayılmasını durdurmak için kritik öneme sahip olacağını söylüyor.

Salgının nasıl başladığı hala net değil. Ölen Hollandalı bir çift, Nisan başında gemiye binmeden önce Güney Amerika'da seyahat etmişti. Seyahatleri sırasında birinin veya her ikisinin virüsle temas etmiş olması mümkün.

Gemi, vahşi yaşam alanlarını ziyaret ediyordu. Bu nedenle bir yolcunun seyahat sırasında virüsle temas etmiş olma olasılığı da var.

Virüsün genetik olarak daha ayrıntılı test edilmesi, virüsün gemiye nasıl bulaştığını belirlemeye yardımcı olabilir.

Uzmanlar, küresel nüfus için enfeksiyon riskinin çok düşük olduğunu söylüyor. Şu anda, geminin ötesinde yayılmaya dair hiçbir kanıt yok.

Hantavirüsün belirtileri neler ve ne kadar ölümcül?

Bu virüs iki ciddi hastalığa yol açabilir. Bunlardan ilki olan Hantavirüs Akciğer Sendromu (HPS), genellikle yorgunluk, ateş ve kas ağrıları ile başlar; bunu baş ağrısı, baş dönmesi, titreme ve karın rahatsızlıkları izler.

Ancak daha sonra şiddetli solunum güçlüğü gibi solunum semptomları ortaya çıkabilir ve bu noktada hastalara acil tıbbi müdahale gerekir.

And türünün neden olduğu başlıca hastalıklardan biridir ve ölüm oranı %20-40'tır.

Hastalığın kuluçka süresi de durumu karmaşıklaştıran bir faktör; semptomların ortaya çıkması bir ila sekiz hafta arasında sürebilir.

İkinci hastalık olan böbrek sendromlu hemorajik ateş (HFRS), grip gibi başlar, ancak daha sonra böbrekleri etkileyerek düşük tansiyon, iç kanama ve akut böbrek yetmezliğine yol açabilir.

Küresel düzeyde kaç hantavirüs vakası bildirildi?

Ulusal Sağlık Enstitüleri'nin bir raporuna göre, her yıl dünya çapında, çoğunlukla Avrupa ve Asya'da olmak üzere, tahmini 150 bin HFRS vakası görülüyor. Vakaların yarısından fazlası genellikle Çin'de meydana geliyor.

ABD'den gelen en son veriler, hantavirüsün görülmeye başlandığı 1993 yılından 2023 yılına kadar ülkede 890 vaka olduğunu gösteriyor.

Ancak, Norveç sıçanları (kahverengi sıçan olarak da bilinir) tarafından taşınan hantavirüsün ana türlerinden biri olan Seul virüsü, ABD de dahil olmak üzere dünya genelinde görülebiliyor.

Nasıl tedavi ediliyor?

Hantavirüs enfeksiyonlarının belirli bir tedavisi yok.

ABD'deki Hastalık Kontrol Merkezi (CDC), oksijen tedavisi, solunum desteği, antiviral ilaçlar ve hatta diyaliz gibi semptomları tedavi etmek için destekleyici bakım öneriyor.

Şiddetli semptomları olan hastaların yoğun bakım ünitelerine yatırılması gerekebiliyor. Bazı ağır vakalarda hastalar entübe de edilebiliyor.

CDC, virüse maruz kalmayı azaltmak için evlerde veya iş yerlerinde kemirgenlerle teması ortadan kaldırmayı öneriyor.

Kurum ayrıca, kemirgenlerin evlere girebileceği bodrum veya çatı katlarındaki giriş noktalarının kapatılmasını da öneriyor.

Ayrıca, kirlenmiş havayı solumaktan kaçınmak için kemirgen dışkılarını temizlerken koruyucu ekipman giyilmesi tavsiye ediliyor.

Son dönemde hiç hantavirüs vakası oldu mu?

Şubat 2025'te, Oscar ödüllü oyuncu Gene Hackman'ın eşi Betsy Arakawa, hantavirüsle bağlantılı bir solunum yolu hastalığından hayatını kaybetti.

Araştırmacılar, Arakawa'nın ABD'de en yaygın tür olan HPS'ye yakalandığına ve bunun da ölümüne yol açtığına inanıyor.

Arakawa'nın bulunduğu evin müştemilatında fare yuvaları ve bazı ölü kemirgenler tespit edilmişti.

Polis kayıtları, Arakawa'nın ölümünden önceki günlerde internette grip ve Covid belirtileri hakkında bilgi aradığını göstermişti.