پیامی به پوتین؛ چرا لوکاشنکو در پکن با شی جین‌پینگ دیدار کرد؟

الکساندر لوکاشنکو ۲۹ ژوئن، در سفری اعلام‌نشده به چین، در پکن با شی جین‌پینگ، رئیس‌جمهور چین، دیدار کرد. این دیدار بلافاصله پس از مذاکرات محرمانه لوکاشنکو با ولادیمیر پوتین در والدای انجام شد.

به گزارش خبرگزاری شینهوا، شی جین‌پینگ در این دیدار گفت روابط مینسک و پکن به «اوج تاریخی» خود رسیده است و چین از بلاروس در دفاع از حاکمیت ملی، استقلال و تمامیت ارضی حمایت می‌کند.

رئیس‌جمهور چین گفت دو کشور باید همه منابع خود را برای پیشبرد برنامه «کمربند و جاده» بسیج کنند. این ابتکار چین برای نوسازی و ایجاد کریدورهای زیرساختی و تجاری طراحی شده است و بیش از ۱۰۰ کشور در آسیا، آفریقا و اروپا را به هم وصل می‌کند. او همچنین گفت دو کشور باید «هماهنگی و تعامل خود را در چارچوب‌های چندجانبه تقویت کنند تا در جهانی ناآرام، عاملی برای ثبات باشند».

الکساندر لوکاشنکو گفت از این‌ که رئیس‌جمهور چین روابط مینسک و پکن را مثبت ارزیابی کرده، قدردانی می‌کند.

او گفت: «این همان چیزی است که من و شما درباره‌اش صحبت کرده بودیم و شاید تا حدی، در آستانه این همکاری گسترده میان بلاروس و جمهوری خلق چین، آرزویش را هم داشتیم.»

نیکلای اسنوپکوف، معاون اول نخست‌وزیر بلاروس، گفت دو طرف درباره همکاری‌های اقتصادی و فناوری و همچنین وضعیت منطقه گفت‌وگو کردند.

رسانه‌های دولتی بلاروس در گزارش‌های خود درباره سفر آقای لوکاشنکو به پکن، توجه ویژه‌ای به دعوت او به ضیافت ناهار خانوادگی با شی جین‌پینگ نشان دادند.

دفتر مطبوعاتی رهبر بلاروس اعلام کرد این نوع دیدار «بسیار فراتر از پروتکل دیپلماتیک است» و نشانه «اعتماد شخصی ویژه» میان دو رهبر به شمار می‌رود.

آیا بیانیه پکن در حمایت از استقلال بلاروس پیامی به پوتین بود؟

الکساندر کلافسکوفسکی، تحلیلگر سیاسی خبرگزاری مستقل بلاروسی «پوزیرک»، می‌گوید بیانیه پکن در حمایت از استقلال و تمامیت ارضی بلاروس می‌توانست پیامی به ولادیمیر پوتین باشد.

آقای کلافسکوفسکی در گفت‌وگو با بخش روسی بی‌بی‌سی گفت: «ممکن است تصور شود که این از یک سو هشداری به زلنسکی است، اما به نظر من، در هر صورت هشدار یا پیامی به پوتین است، به این معنا که برادر کوچک‌ترت را درگیر این ماجراها [جنگ در اوکراین] نکن.»

او افزود: «از یک سو، به نظر می‌رسد چین به ادامه جنگ علاقه‌مند است، چون این جنگ روسیه را تضعیف می‌کند و هرچه روسیه ضعیف‌تر باشد، بیشتر به چین وابسته می‌شود. از سوی دیگر، روشن است که پکن علاقه‌ای ندارد بلاروس به صحنه درگیری‌های نظامی تبدیل شود. دلیل اصلی این است که بلاروس قلمرو ترانزیتی مهمی است: مسیر ریلی از این کشور می‌گذرد، به برست می‌رسد و از آنجا به لهستان و دیگر کشورهای اتحادیه اروپا ادامه پیدا می‌کند. بازار اروپا برای چین بسیار مهم است.»

آقای کلافسکوفسکی همچنین به پارک صنعتی مشترک چین و بلاروس «سنگ بزرگ» در نزدیکی مینسک اشاره کرد و گفت: «در آنجا شرکت‌های زیادی با سرمایه چینی فعالیت می‌کنند. این مجموعه دروازه‌ای به اروپا تلقی می‌شود، چون امکان تولید کالا در نزدیکی مصرف‌کننده و فروش آن در اروپا را فراهم می‌کند. روشن است که جنگ این برنامه‌ها را هم نقش بر آب می‌کند.»

در هفته‌های اخیر، خبرهای بیشتری درباره تلاش‌های روسیه برای کشاندن بلاروس به جنگ با اوکراین منتشر شده است. این خبرها هم از خود کی‌یف و هم از رسانه‌های غربی بوده‌اند.

روزنامه وال‌استریت ژورنال به‌تازگی به نقل از مقام‌های فعلی و پیشین اروپایی و روسی گزارش داد که مسکو فشار بر مینسک را افزایش داده و می‌کوشد بلاروس را، از جمله با تهدید به قطع حمایت مالی از مینسک، به مشارکت فعال‌تر در درگیری با اوکراین بکشاند.

به باور آقای کلافسکوفسکی، الکساندر لوکاشنکو تا حدی پکن را وزنه تعادلی در برابر مسکو می‌بیند، در برابر «توسعه‌طلبی و نفوذ مسکو و وابستگی عظیم به اقتصاد روسیه». او گفت: «می‌دانیم که کودهای پتاس بلاروس، محصولات غذایی و برخی کالاهای دیگر به چین صادر می‌شود.»

آقای لوکاشنکو آخرین بار در سپتامبر سال گذشته به چین سفر کرد. او در آن سفر در رژه نظامی پکن و نشست سازمان همکاری شانگهای در تیانجین شرکت کرد.

آقای لوکاشنکو آخر هفته گذشته در والدای با ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور روسیه، دیدار کرد و پس از آن راهی شرق و جنوب شرق آسیا شد. چین نخستین مقصد او در این منطقه بود.

هفته گذشته، ولودیمیر زلنسکی، رئیس‌جمهور اوکراین، از آقای لوکاشنکو خواست دستگاه‌های رله سیگنال را خاموش کند که به گفته او مقام‌های روسیه از آن‌ها برای هدایت دقیق‌تر حملات پهپادی به اوکراین استفاده می‌کردند. به گفته آقای زلنسکی، اندکی بعد این دستگاه‌ها خاموش شدند.

تقریبا هم‌زمان با این موضوع، آقای لوکاشنکو از دیدار با نمایندگان کی‌یف خبر داد و افزود که بلاروس نباید خود را وارد جنگ با اوکراین کند.

دیمیتری پسکوف، سخنگوی کرملین، به خبرنگاران گفت الکساندر لوکاشنکو در جریان دیدارش با ولادیمیر پوتین، هیچ پیامی از ولودیمیر زلنسکی به او منتقل نکرده است.