BBC - Blog BBC Vietnamese

Nỗi khổ của Thủ tướng Anh và miếng da lừa châu Âu

2011-12-12T17:06:26Z

Làm thủ tướng một cường quốc lớn tại châu Âu như ông David Cameron cũng có lúc phải thốt lên 'Không thể chịu được nữa'.

Ông Nicolas Sakozy không bắt tay ông David Cameron đêm 9/12 tại Brussels

Tôi xin kể lại chuyện đi đàm phán "một đêm lịch sử" của thủ tướng Anh để các bạn thấy chốn cao sang cũng có cảnh bức bối vì cơn sóng gió tiền tệ.

Một ngày trắc trở

Chiều thứ Năm tuần qua, ông Cameron còn kịp đến trường của con trai xem diễn kịch Giáng Sinh.

Sau đó, ông bay từ một căn cứ của Không quân Hoàng gia Anh (RFA) sang Brussels phó hội.

Chuyến bay rung bần bật vì gió bão bất thường, và vì phi cơ quá nhỏ, chỉ chở đủ ông Cameron và 4-5 cộng sự thân tín nhất.

Ông đến Brussels lúc chập tối và lao ngay vào cuộc gặp với tân Thủ tướng Ý, Mario Monti, rồi nói chuyện trước hội nghị EU với lãnh đạo Anh và Pháp.

Tại đây, theo tường thuật của báo chí, ông Cameron đã vấp ngay phải thái độ lạnh lùng, thậm chí thù địch của Tổng thống Pháp, Nicolas Sarkozy.

Mới nêu ra đòi hỏi khiêm tốn là bảo vệ Thị trường tài chính City of London hiện đem lại 10% GDP cho Anh và là cầu nối về tài chính giữa châu Âu với các quốc gia tiếng Anh trên thế giới, gồm cả Mỹ, ông Cameron bị chỉ trích thẳng mặt.

Thủ tướng Đức, bà Angela Merkel, người nắm hầu bao to nhất cho mọi dự án cứu euro, bác bỏ một giải pháp riêng cho Anh nhưng Pháp thì tệ hơn, lập tức tung ra trò bắn tin cho nhà báo.

Thủ tướng Anh bước vào hội nghị lãnh đạo EU lúc nửa đêm trong bầu không khí nồng nặc cả các lời phỉ báng.

Một quan chức phái đoàn Pháp chế nhạo với báo chí rằng ông Cameron như kẻ "đến hội đổi vợ mà không mang theo vợ".

Nếu bạn chưa biết thì xin ghi nhận 'wife swapping club" là trò chơi các cặp vợ chồng dẫn nhau đến câu lạc bộ yêu đương tự do, "tôi với vợ anh, anh với vợ tôi".

Quan chức Pháp công kích thô (bỉ) như thế tại một hội nghị cao cấp của EU nên chẳng trách đa phần dư luận Anh đầu tuần này ủng hộ quyết định rời xa Brussels của Thủ tướng Cameron.

Đi quanh trong phòng hội nghị giờ nghỉ, có lúc ông Cameron muốn bắt tay ông Sarkozy thì bị ông kia quay đi.

Hết hội nghị, ông Cameron tình cờ gặp nữ thủ tướng Đức trong thang máy và trao đổi mấy câu không nồng ấm nhưng cũng không căng thẳng.

Cao điểm của câu chuyện là khi thang máy xuống tới lầu dưới, ông Cameron chỉ vừa kịp bước ra thì đã thấy ngay ông Sarkozy họp báo tố cáo Anh là ích kỷ, là cản trở kế hoạch cứu euro.

Mới hôm nào thôi chính ông Sarkozy còn sang Anh để cảm ơn BBC và nước Anh đã giúp Tướng Charles de Gaulle thời kháng chiến chống Đức.

Tôi có được mời dự đoàn đi đón ông ta và cô vợ tại trụ sở phía Tây của BBC và nghe ông Sarkozy say sưa ca ngợi tình thân London - Paris, gọi là 'entente cordiale' - liên minh từ tâm mà ra.

Nhưng tới giờ thì ôi thôi, tình hữu nghị Anh - Pháp nay còn đâu.

Tất cả cũng chỉ vì tranh cãi nhau quanh đồng tiền euro mà Pháp thực ra cũng chẳng có nhiều, và Anh thì từ xưa đã không muốn vào.

Thủ tướng Anh đơn độc tại hội nghị của EU nhưng nói ông 'bảo vệ quyền lợi quốc gia'

Người ta tin rằng ông Sarkozy muốn đẩy ông Cameron nhằm 'giành chỗ' cạnh bà Merkel.
Nắm trong tay cả đội quan chức EU đa số là người Pháp, hoặc thân Pháp nên có chuyện gì thì Paris dễ bề chỉ đạo, miễn sao Berlin chịu mở hầu bao.

Dự án châu Âu đi từ Thị trường chung sang Tiền tệ chung và logic tiếp theo phải là Quyền lực chung.

Khủng hoảng EU một phần cũng vì đồng tiền thì chung như lại vẫn nhiều chủ quyền quốc gia khác nhau (one currency, many sovereignties).

Pháp và Đức thúc đẩy liên minh chặt hơn là đúng chiến lược nhưng cách làm thì thật nhiêu khê và chưa chắc đã thực hiện được.

Và Anh Quốc từ xưa với lý do lịch sử, pháp luật và thương mại, chưa bao giờ thực sự muốn là một phần của dự án đó.

Co kéo quẩn quanh

Số phận đồng euro khiến tôi nhớ lại chuyện "Miếng Da Lừa" của văn hào Pháp Honore de Balzac.

Nó giúp nhân vật Raphaël đạt được giàu sang, quyền lực nhưng càng đòi thì da càng ngắn lại.

Khuôn khổ của miếng da lừa đi ngược chiều với ham muốn hạnh phúc của người chủ.

Sức mạnh kinh tế của châu Âu và đồng euro cũng thế, có ít thì làm sao đủ chia ra cưu mang Hy Lạp, Ý, Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha đang nợ đầm đìa?

Kể từ năm 1973, khi Anh quyết định vào EU, và qua thời Bà Đầm Sắt Margaret Thatcher, chưa lãnh đạo Anh nào dám thẳng thừng phủ quyết một hiệp ước tiền tệ (chưa có) của châu Âu.

Một số báo trung hữu Anh nay nói quan hệ với EU đã vào thời ly thân tuy chưa ly dị và Anh nên bỏ qua Brussels, tự tin với truyền thống dấn thân qua các đại dương, hướng ra châu Á, sang Nam Mỹ để tìm kiếm tăng trưởng.

Xét ông Cameron đúng hay sai còn tùy vào tình hình tới đây tại khu vực euro.

Nhưng một châu Âu già đi, đông quan chức, nhiều thuế má, nặng gánh phúc lợi xã hội mà vẫn cứ nhiều hội họp hướng nội, ít nhìn ra ngoài thì không hiểu lối thoát sẽ đến từ đâu?

Miếng da lừa này chắc sẽ còn co lại vì ai cũng đòi được phần sung sướng mà chẳng chịu hy sinh.

Ông Cameron ít ra cũng đang được khen vì dám tỏ thái độ không thể chơi mãi cuộc kéo co đó.

'Cẩm nang biểu tình' giữa thời Bức Xúc

2011-11-15T16:16:53Z

Cảnh bạo lực ở Warsaw hôm 11/11/2011 gây bất ngờ cho nhiều người

Cuối tuần qua, tôi xem truyền hình mà thấy kinh hoàng trước cảnh ẩu đả của hàng nghìn thanh thiếu niên giữa thủ đô Ba Lan.

Nhận lời mời của một số tổ chức thiên tả và chống tư bản chủ nghĩa của Ba Lan, các nhóm từ Đức sang với mục tiêu 'tấn công tân phát-xít', đã đánh nhau với đoàn tuần hành của phe dân tộc chủ nghĩa Ba Lan nhân ngày Độc lập 11/11 ở nước này.

Khi bạo động nổ ra, cả hai nhóm này cũng tấn công cảnh sát, khiến ít nhất 40 nhân viên công lực ở Warsaw bị thương.

Thời Phản Kháng

Phong trào biểu tình đã lan đến Ba Lan, kể cả khi nước này không nằm trong khu vực đồng euro đang khốn đốn.

Phong trào này dù tự phát cũng không hẳn là thiếu đường hướng, và ít nhiều lý luận.

Lời kêu gọi từ ông cụ người Pháp Stéphane Hessel, nay đang là cẩm nang của giới biểu tình quốc tế.

Năm nay 94 tuổi, ông cụ từng tham gia kháng chiến chống phát-xít Đức, bị tù ở Buchenwald, và là một nhà ngoại giao của châu Âu nên khá có uy tín.

Nhưng nổi tiếng hơn cả là tập tiểu luận của ông kêu gọi biểu tình, phản đối mang tên "Indignez Vous!", mà bản dịch tiếng Anh năm 2010 là 'Time for Outrage' (Thời Bức xúc).

Cuốn sách, tạm dịch là 'Hãy phản kháng!' không phải là một triết thuyết gì, như chính lời cụ già nói với các nhà báo mới hôm tuần qua, mà chỉ là kêu gọi người dân xuống đường để lên tiếng đòi các quyền của mình.

Theo cụ, ngay tại châu Âu, châu Mỹ, chưa nói đến các xứ sở khác, quyền tự do và nhân phẩm đã bị các chính phủ "làm mục nát", và công chúng chỉ có cách lên tiếng công khai, và đấu tranh thì mới giành lại được.

Cụ Stephane Hessel nói cần đấu tranh để đòi công bằng xã hội, chính trị và kinh tế, nghĩa là trong mọi lĩnh vực.

Mục tiêu đấu tranh không quan trọng bằng hành động biểu lộ ra thái độ bất bình của mình.

Và cụ già Pháp tin tưởng một cách khá lạ rằng cứ đấu tranh đi rồi sẽ tìm ra mục tiêu.

Tập sách đã bán được cả triệu bản chỉ ở Pháp nay là cẩm nang của các nhóm biểu tình từ Bắc Phi đến Nam Mỹ và châu Âu.

Thực ra, chuyện kêu gọi đòi các quyền thì thời nào cũng có.

Thế hệ 1968 ở Âu Mỹ cũng đòi quyền yêu, 'giao hoan, không giao chiến' và quyền tự do sáng tạo để phá vỡ bầu không khí ngột ngạt sau Thế Chiến 2.

Thế hệ 1989 đòi tự do dân chủ và nhân quyền chống lại áp chế của ý thức hệ và nhà nước độc đoán.

Thế hệ 2011 này, theo các khẩu hiệu của những nhóm xuống đường, đang đòi quyết định tương lai, và chống lại thói 'vô trách nhiệm' của tầng lớp trên.

Làn sóng tiếp theo?

Có thể hiểu đơn giản rằng toàn cầu hóa đợt một đã làm tan rã hệ thống xã hội chủ nghĩa kiểu Liên Xô hai thập niên trước.

Nay đợt tiếp theo của nó thách thức cả hệ thống tư bản ở nhiều quốc gia và lan từ Trung Đông, Bắc Phi sang Âu Mỹ và châu Á.

Tùy vào tình hình mỗi nơi mà phong trào này mang hình thái khác nhau nhưng yếu tố chung là bất bình với tầng lớp trên.

Chuyện phân định đúng sai cũng còn tùy hoàn cảnh nhưng sức ép của phong trào này đang khiến một định kiến của chúng ta về các mô hình, các thể chế đều có thể trở thành lạc hậu nhanh chóng.

Dù một số nơi người ta nêu khẩu hiệu 'Cách mạng' nhưng có vẻ đây không phải là phong trào như quốc tế cộng sản ngày trước với một Comintern từ Kremlin chỉ đạo.

Nhưng chính vì không có lãnh đạo tập trung, các đợt phản kháng toàn cầu này sẽ biến thiên và bùng phát bất chợt.

Hệ thống nào yếu kém, lắm bệnh, không trụ được thì sẽ bị đổ.

Lãnh đạo nào không xử lý được vấn đề thì phải ra đi.

Nhẹ nhàng thì từ chức như ở Hy Lạp và Ý, còn bạo lực thì như ở Trung Đông.

Trong hoàn cảnh này, có cơ chế đúng lúc, uyển chuyển và dân chủ để giải tỏa các nhức nhối sâu nặng sẽ giúp xã hội giữ được ổn định.

Nhìn rộng ra, nhiều vấn đề mang tính cội rễ có tính toàn cầu trong khi chưa thấy có cơ chế gì chung để giải quyết.

Các nhà lãnh đạo cũng biết điều đó và liên tiếp họp để trấn an nhau và tỏ ra đang cố gắng tìm hướng giải quyết.

Nhưng hội nghị thượng đỉnh nhiều có sửa được 'lỗi hệ thống' của thế giới hiện nay?

Trấn áp bằng bạo lực chắc chắn chỉ gây phản ứng khiến bạo động lên cao, còn tung tiền ra để 'dập lửa' cũng có thể không đạt mục tiêu.

Và nếu các phương thuốc đó đều không trị được bệnh thì liệu một thế giới mới có ló rạng?

Hay chúng ta còn phải trải qua một thời đại phản kháng mà nay mới chỉ bắt đầu?

Từ St Paul tới Thái Hà: "Chúa Jesus sẽ làm gì?"

2011-11-02T14:16:40Z

Những người biểu tình phản đối bất bình đẳng kinh tế mang theo biểu ngữ "Liệu Chúa Jesus sẽ làm gì" bên ngoài Nhà thờ Thánh Paul

Trong những ngày qua Thánh đường St Paul ở London và Nhà thờ Thái Hà tại Hà Nội, dù khác nhau về tính chất, đều cùng phải chịu sự soi rọi của dư luận liên quan tới cách hành xử của họ.

Thánh đường St Paul nằm trong 'một dặm vuông' tài chính nổi tiếng giàu có đã bị giằng xé giữa chuyện chấp nhận cho những người biểu tình Chiếm London cắm trại trong không gian nhà thờ hay nhờ tới tay pháp luật cưỡng chế họ rời đi.

Nhà thờ Thái Hà cho chạy bảng điện tử đòi lại đất đai mà họ nói hàng chục năm về trước giáo hội đã có cả quyền sở hữu và sử dụng nhưng nay chính quyền đang "mượn".

Cho tới nay hai trong số các giáo sỹ cao cấp của Nhà thờ St Paul đã từ chức, một để phản đối khả năng cưỡng bức người biểu tình rời khuôn viên nhà thờ và một vì thái độ cứng rắn với những người cắm trại.

Còn trong vụ Nhà thờ Thái Hà, Linh mục Chính xứ tại đây đã bị chính quyền phạt tiền và yêu cầu dỡ bảng điện tử treo trên nóc nhà thờ.

Nhà thờ đã khởi kiện quyết định phạt hành chính của chính quyền vào ngày 3/11, cũng là ngày mà Giáo xứ Thái Hà nói chính quyền đã để "đầu gấu" tới đập phá và hành hung giáo dân tại nhà thờ.

Cả hai nhà thờ đều phải trả lời câu hỏi họ nên làm gì cho phải lẽ hay câu hỏi như trong tấm biển của một người biểu tình tại Nhà thờ Thánh Paul: "Chúa Jesus sẽ làm gì?" trong hoàn cảnh tương tự.

'Bạo lực nhân danh giáo hội'

Người đứng đầu Nhà thờ Thánh Paul, Graeme Knowles, đã từ chức vì ủng hộ khả năng cưỡng chế người biểu tình, điều mà một trong những người phó của ông từ chức để phản đối.

Ở một góc độ nào đó hai vụ này đều liên quan tới sự đan xen giữa không gian tôn giáo và không gian thế tục, nhưng có sự đổi vai với Thánh đường St Paul ở vào vị thế gần giống của chính quyền ở Hà Nội.

Một số giáo sỹ Anh giáo nói họ không phản đối biểu tình mà chỉ phản đối việc cắm trại lâu dài trên khuôn viên thuộc sở hữu của cả Nhà thờ lẫn Khu Tài chính London, đối tượng nhắm tới của người biểu tình.

Bản thân Thị trưởng London Boris Johnson và chính phủ Bảo thủ nói chung không muốn thấy cảnh cắm trại hiện nay, vốn có khả năng kéo dài tới Giáng Sinh.

Những người biểu tình phản đối bất bình đẳng kinh tế nói họ không gây ra những lo ngại về vệ sinh và an toàn trong khi Cơ quan Cứu hỏa London xác nhận không có nguy cơ cháy nổ do việc dựng trại và nấu ăn gây ra.

Thậm chí những người cắm trại còn được báo chí khen ngợi khi lập ra cả những khu trại cho trẻ em, khu của các sinh viên đại học và có nơi thu gom rác thải có thể tái chế.

Trong tuần trước giáo sỹ cao cấp hàng thứ ba của Thánh đường St Paul, Tiến sỹ Giles Fraser, đã từ chức để phản đối kế hoạch dùng tới vũ lực nhằm giải tán người biểu tình và nói ông không thể ủng hộ khả năng có "bạo lực nhân danh giáo hội".

Sang tuần này người đứng đầu Thánh đường, chức cần có sự phê chuẩn của Nữ hoàng Anh, cũng từ chức.

Cha Graeme Knowles trước đó ủng hộ kế hoạch cưỡng chế người biểu tình.

Thuế Robin Hood

Sức ép của công luận cũng khiến người đứng đầu Giáo hội Anh, Đức Tổng Giám mục Canterbury Rowan Williams phải chấp bút một bài trên báo Financial Times trong đó ông giải thích quan điểm của giáo hội trước làn sóng phản đối giới tài chính.

Tiến sỹ Williams dẫn ra một tài liệu của Hội đồng Công lý và Hòa bình của Vatican trong đó Tòa thánh ủng hộ việc có những thay đổi trong quản lý tài chính trên thế giới, tách các hoạt động ngân hàng thuần túy khỏi các hoạt động đầu cơ rủi ro.

Vatican cũng ủng hộ thu Thuế Giao dịch Tài chính hay còn được gọi là Thuế Robin Hood.

Ông Rowan Williams nói khoản thuế được đề nghị ở mức 0,05% đối với các giao dịch cổ phiếu, trái phiếu, tiền tệ hay các sản phẩm dựa trên các giấy tờ có giá này trên toàn cầu có thể mang lại tới 410 tỷ đô la theo một ước tính.

Trong phần kết của bài viết trên Financial Times, người đứng đầu Giáo hội Anh viết:

"Kết cục có hậu nhất của những tranh cãi không vui ở Nhà thờ St Paul sẽ là khi các vấn đề do Hội đồng Công lý và Hòa bình [Vatican] đưa ra có thể tập trung những cố gắng đồng loạt để tiếp tục thảo luận và tạo ra những thay đổi đáng tin cậy trong thế giới tài chính."

'Chúa Jesus sẽ làm gì?'

Trở lại câu hỏi Chúa sẽ làm gì, ngay lập tức thế giới mạng đã đưa ra quan điểm của họ.

Một người bình luận trên báo Guardian viết:

"Chúa Jesus luôn luôn đứng về phía người nghèo và người bị áp bức. Ngài lật đổ bàn của những kẻ đổi tiền và khi Ngài chia con người thành cừu và dê thì đó là dựa vào chuyện họ có nuôi người đói và che chở cho những người không nhà cửa hay không."

Người này cũng viết: "Giáo hội cần khôi phục lại tiếng nói tiên tri của mình. Trong thập niên 80, giáo hội Anh giáo đã đã đứng lên và được lắng nghe...họ lại cần phải làm vậy một lần nữa và đứng về phía người nghèo những người đang chật vật trong lúc khốn khó này."

Nhưng cũng có những bình luận phản đối người biểu tình:

"Tôi đứng về phía nào ư? Dĩ nhiên là không phải phía những người cắm trại.

"Họ không nói thay hay đại diện cho tôi.

"Tôi nghĩ quý vị có thể cho tôi là người thuộc về cái gọi là 99% nhưng ủng hộ cái gọi là 1%."

Trở lại trường hợp Nhà thờ Thái Hà, bất đồng mới đây cho thấy một vấn đề sâu xa hơn đó là không gian hoạt động của nhà thờ và không gian của chính quyền và Đảng Cộng sản, đảng mà về lý thuyết là vô thần.

Một nhà bình luận nói với BBC các tôn giáo ở Việt Nam có thể hoạt động theo "tập tục" nhưng chính quyền cần làm theo luật lệ.

Nhưng bản thân chính quyền cũng chỉ theo những luật chơi mới trong hơn 20 năm trở lại đây.

Chính quyền và Linh mục Nguyễn Văn Phượng đều nói đã bị "xuyên tạc" và "làm hại đến uy tín"

Hiện giờ nhiều luật căn bản còn đang trong quá trình xây dựng trong khi việc thực thi luật chịu nhiều chỉ trích, chủ yếu là các chỉ trích về sức ép của chính trị và đồng tiền lên các quyết định của tòa án.

Điều quan trọng hơn có lẽ là sự thiếu tin tưởng giữa những người có đức tin và nhà cầm quyền.

Một cuộc gặp mới đây giữa chính quyền quận Đống Đa và đại diện Nhà thờ vào giáo dân Thái Hà muốn đòi lại khu đất hiện đang là Bệnh viện Đống Đa đã chứng kiến những điều có thể coi là "lên lớp" lẫn nhau giữa hai bên.

Nhà thờ Thái Hà nói Bệnh viện Đống Đa nằm trong quy hoạch sẽ chuyển ra ngoại thành và họ muốn lấy lại khu đất để sinh hoạt tôn giáo và làm từ thiện.

Chính quyền trong khi đó dùng truyền thông để chứng minh họ đúng và lên án Nhà thờ không ủng hộ công trình nhằm cải tạo điều kiện vệ sinh ở Bệnh viện Đống Đa.

Căng thẳng hiện nay giữa Nhà thờ Thái Hà và chính quyền chưa có dấu hiệu sẽ hạ nhiệt.

Và "Liệu Chúa Jesus sẽ làm gì?" trong tình huống này?

Xin dành câu hỏi từ Thánh đường St Paul ở London này cho các độc giả.

Văn hóa Anh qua cuộc đời Churchill

2011-10-31T16:50:15Z

Tuần qua tôi nghỉ phép đi chơi vùng West Oxfordshire mà vẫn suy nghĩ về cái chết tàn khốc và phận phải vùi thây nơi sa mạc của ông Gaddafi.

Cuộc đời các nhân vật chính trị - quân sự luôn là chỉ dấu về tình hình đất nước họ, và chuyện họ chết rồi được đối xử thế nào lại phản ảnh trình độ văn hóa của những người kế thừa.

Câu chuyện tôi muốn chia sẻ ở đây là về cựu thủ tướng Winston Churchill (1874-1965), người được dân Anh coi là nhân vật vĩ đại nhất của đất nước trong thế kỷ 20.

Vì nhà tôi cách Charwell, nơi ông Churchill từng sống chỉ chừng 30 phút chạy xe nên tôi thường đến đó chơi.

Tại một triền đồi vùng Kent nay còn có ngôi nhà gạch trong khu vườn rộng với vé vào cổng nếu đi cả gia đình bốn người chưa tới 15 bảng, rẻ hơn nhiều bảo tàng ở London.

Ngoài toà nhà hai tầng còn có vườn hoa, vườn rau, chuồng gà và phòng làm việc chứa đầy tranh sơn dầu của Churchill, vốn thích vẽ nghiệp dư.

Tranh của Churchill thì tôi thấy cũng thường thôi nhưng ngoài vườn có bức tượng ông và vợ, bà Clementine của nhà điêu khắc Oscar Nemon thì lại rất đẹp.

Charwell là nơi vào cuối thập niên 1930 Churchill, khi đó đã mất chức Bộ trưởng Hải quân và Bộ trưởng Tài chính, tụ họp với các đồng sự thuộc phe chủ chiến để bàn mưu chống lại Hitler trong khi phe chủ hòa của Lord Halifax chủ trương nhường bước trước làn sóng Quốc Xã ở châu Âu.

Năm 1940, phe chủ hòa thất thế, ông được Hoàng gia mời ra làm thủ tướng và nhanh chóng nêu cao ngọn cờ chống nước Đức phát-xít bằng mọi giá.

Ở Charwell cũng có phòng lưu niệm trưng bày kỷ vật của quân đồng minh Mỹ, Ba Lan, Pháp cùng chống phát-xít thời Thế Chiến 2 tặng ông.

Cũng vì muốn tìm hiểu thêm về Churchill, hôm vừa rồi nhân đi nghỉ, chúng tôi tìm đến làng Bladon ở ngoại ô Oxford để thăm mộ Churchill.

Chính cứ đi tìm một tòa lăng tẩm đồ sộ, xứng với tầm vóc của ông, hoặc ít ra là một giáo đường bề thế, chúng tôi phóng xe qua lại Bladon vài lần mà chẳng thấy gì.

Đỗ xe lại, đi bộ tìm mãi mới thấy một tấm biển bé tí đóng trên cột bên phố (xem hình trên) chỉ lối vào nơi chôn cất Churchill ở nhà thờ Thánh Martin trong làng.

Cạnh ngôi mộ vợ chồng ông hóa ra còn nhiều người khác thuộc dòng họ Spencer - Churchill, gồm cả cháu nội cũng cũng tên là Winston Churchill mới qua đời năm 2010.

Bên mộ cũng có một chiếc ghế đá ghi dòng chữ "Những người kháng chiến Đan Mạch kính tặng".

Trong nhà thờ có 'triển lãm Churchill' (Churchill Exhibition) mà thực ra chỉ là một mảng tường gắn ảnh ông và cuốn sổ lưu niệm.

Người ta cũng treo tấm biển yêu cầu giúp tiền để duy trì góc 'triển lãm': ai hảo tâm thì mua nến với giá 70 xu một cây để đóng góp.

Đứng cạnh mộ Churchill trong nghĩa địa giản dị cạnh một trường tiểu học cũng nhỏ bé, tôi hiểu ra nét văn hóa rất thực tiễn và cũng rất đúng đắn của dân Anh.

Ông Churchill, dù hai lần làm thủ tướng và có công lãnh đạo Anh Quốc chiến thắng phát-xít Đức, lại được cả Nobel Văn chương, khi chết cũng trở về với gia đình, dòng họ như mọi người khác.

Trong nhà thờ, người ta cho tôi hay rằng họ Spencer-Churchill theo Anh giáo từ nhiều đời thuộc xứ đạo này nên đều mai táng thân nhân ở đây.

Oai hùng và đơn sơ

Khi ông qua đời năm 1965, lễ tang trọng thể được Hoàng gia đứng ra tổ chức nhưng sau đó, nhà nước không có liên quan gì nữa.

Tất nhiên, giới trí thức vẫn viết sách về ông, và BBC cũng làm tới mấy phim về Winston Churchill, mô tả đủ cả thành công, thất bại của ông trên chính trường và không quên nhắc cả bệnh nghiện rượu của ông nhưng ở Anh ngày nay không có cảnh bày vẽ tưởng niệm tốn kém về người đã khuất.

Ngôi nhà của ông ở Charwell do tín quỹ National Trust quản trị và trông cậy vào đóng góp của công chúng để bảo tồn như họ vẫn làm với các di tích lịch sử khác.

Người trông phòng lưu niệm giải thích với tôi vì sao Winston Churchill chỉ có tước Sir, chứ không phải là Lord.

Dù là cháu của Quận vương John Churchill of Marlborough, ông lại thuộc dòng thứ nên không được thừa kế tước Duke (Công tước) đi kèm với lâu đài Bleinheim Palace to vào loại nhất Anh Quốc.

Mẹ của Winston Churchill là người Mỹ nên không có tước vị gì trong hệ thống quý tộc của Anh để truyền lại cho ông.

Nhưng vì ông có công lao lớn trong chiến tranh, Hoàng gia Anh nhiều lần muốn phong tước đại quý tộc mà Churchill từ chối.

Cuối cùng ông chỉ nhận tước Sir thuộc hàng thấp nhất và không được quyền thừa kế.

Cuộc đời Churchill quả là sống oai hùng, khiêm tốn và chết rồi cũng đơn sơ.

Có thể cũng vì thế mà tới nay người dân Anh vẫn quý trọng ông dù nhiều trẻ con Anh khi hỏi về Churchill vẫn tưởng là con chó đầu to ngồ ngộ trên quảng cáo của hãng bảo hiểm Churchill.

Vì chuyện học về ông cũng không phải là điều bắt buộc, ai thích thì đọc thêm, ai không biết cũng không sao.

Xã hội tư bản là 'của 1%, do 1% và vì 1%'?

2011-10-19T15:06:23Z

Các cuộc biểu tình Chiếm Phố Wall đã lan ra nhiều nước trên thế giới trong đó có Đài Loan (trong ảnh), Philippines và Indonesia

Phong trào 'Chiếm Phố Wall' mà nay đã lan rộng ra khắp thế giới trong đó mới nhất là tới Jakarta, Indonesia, đã vừa bước qua tháng đầu tiên.

Một số người chiếm Phố Wall nói họ lấy cảm hứng từ cuộc xuống đường được biết tới với tên gọi 'Mùa Xuân Ảrập' tại một số nước Trung Đông và Bắc Phi.

Khẩu hiệu thường thấy của phe phản đối giới tài chính, các ngân hàng và chính trị gia là "Chúng tôi đại diện cho 99%".

Giáo sư có tiếng Jefferey Sachs từ Đại học Columbia ở New York nói với BBC chính quyền và cơ chế hiện nay của Hoa Kỳ, và có thể nói là của thế giới tư bản nói chung, là 'của 1%, do 1% và vì 1%'.

Ông Sachs nói khoảng cách giàu nghèo đã tăng mạnh tại các nước phát triển, nhất là tại Hoa Kỳ nơi 1% hộ gia đình hiện có thu nhập chiếm 20% thu nhập của cả nước so với 10% của năm 1980.

Cả hai đảng Dân chủ và Cộng hòa của Hoa Kỳ đều là đảng trung hữu, theo ông Sachs, và họ có những chính sách thiên vị giới giàu mà thiếu cải cách chính trị.

Chia 'bánh' không đều

Nhà làm phim và tác giả Michael Moore, một trong những người tham gia phong trào Chiếm Phố Wall, nói cần "chấm dứt" hệ thống tư bản hiện nay.

Ông Moore, một người nổi tiếng với quan điểm cánh tả, nói:

"Đó là hệ thống tàn ác.

"Tôi đang nói về hệ thống được dựng lên để 1% những người giàu nhất nhận 40% chiếc bánh."

Ông Michael Moore nói cần chấm dứt hệ thống tư bản như hiện nay trong đó một thiểu số chiếm đa số của cải trong xã hội

Ông nói tư bản chủ nghĩa cần được thay bởi một hệ thống trong đó người dân có quyền tham gia vào việc sắp đặt, điều hành hệ thống và 'chiếc bánh' phải được chia đều hơn.

Ông Moore dẫn ra một loạt các con số mà ông không dẫn nguồn trong đó có:

- 400 người Mỹ giàu nhất có nhiều tài sản hơn tổng tài sản của 150 triệu người Mỹ khác.

- 50 triệu người Mỹ không có bảo hiểm y tế.

- Hơn 46 triệu người Mỹ sống trong nghèo khổ.

- Từ 13 tới 18 triệu trẻ em Mỹ thiếu dinh dưỡng.

Ông Moore nói cũng giống như phong trào đòi quyền bầu cử của phụ nữ cách đây khoảng 100 năm, nhiều người có thể cho rằng các cuộc xuống đường Chiếm Phố Wall là 'kỳ quặc' nhưng sự khởi đầu hiện nay có thể mang lại những thay đổi lớn.

'Mua chính trị gia'

Ngoài khoảng cách giàu nghèo và bất công trong xã hội, nhà phân tích chính sách ngoại giao Hoa Kỳ Richard Haass cũng cho rằng Hoa Kỳ đang đi trên quỹ đạo phát triển "không bền vững".

Ông nói nếu họ không giảm số nợ đi 700 tỷ đô la mỗi năm, số tiền gấp gần bảy lần GDP hiện nay của Việt Nam, thế giới sẽ "đánh thức" nước Mỹ bằng các khoản lãi suất cao hơn cho những khoản vay của Washington.

Điều này đồng nghĩa với ngân sách quốc phòng giảm, các khoản chi tiêu cho viện trợ nước ngoài và chính sách đối ngoại cũng giảm đi.

Bên cạnh đó những ngân sách cho các lĩnh vực mà ông Haass gọi là "yếu tố tạo tính cạnh tranh" của Hoa Kỳ như giáo dục, cơ sở hạ tầng... cũng đi xuống.

Các nhà bình luận nói rằng những vấn đề kinh tế và xã hội hiện nay của Hoa Kỳ trải dài qua các đời tổng thống của cả hai đảng Dân chủ và Cộng hòa.

Nhưng cả hai đảng này đều bị tố cáo là không muốn giải quyết vấn đề vì sợ ảnh hưởng tới những người tài trợ cho các chiến dịch tranh cử của họ mà Phố Wall đóng vai trò trung tâm.

Giáo sư Sachs từ Đại học Colombia ở New York nói giải pháp là "tách tiền ra khỏi chính trị".

Một số nhà phân tích nói nay người ta có thể "mua các chính trị gia một cách hợp pháp" tại Hoa Kỳ vì những người ủng hộ giới tài phiệt đã có mặt tại cả Tòa Tối cao Hoa Kỳ chứ không chỉ trong chính phủ và quốc hội.

'Thách thực quyền lực'

Nhà tư tưởng Francis Fukuyama bình luận trên góc độ toàn cầu rằng quyền lực tương đối của Hoa Kỳ đã giảm đi kể từ năm 1989 do mô hình tư bản chủ nghĩa 'độc đoán' của Trung Quốc đã có những thành công.

Các nhà phân tích nói văn hóa 'thách thức quyền lực' của người Mỹ sẽ giúp đất nước này 'tự đổi mới'

Ông Fukuyama nói nếu Hoa Kỳ không vượt qua được giai đoạn khủng hoảng hiện nay thế giới sẽ rơi vào 'hỗn loạn' do không có nước nào sẵn sàng đứng lên thay vị trí 'lãnh đạo thế giới' mà đi kèm với nó là các khoản chi tiêu lớn.

Nhưng ông cho rằng sự tự tin của người Mỹ và văn hóa thách thức quyền lực của họ sẽ giúp nước Mỹ tiếp tục đi lên.

Ông nói một trong những lý do người Mỹ thích sở hữu súng là họ có thể bảo vệ các quyền công dân khi bị chính quyền xâm phạm.

Tiến sỹ Anne Marie từ Đại học Princeton cũng nói với BBC những khó khăn hiện nay của Hoa Kỳ chỉ là "tạm thời" và Washington cũng đã từng trải qua những giai đoạn tương tự.

Bà nói Hoa Kỳ có năng lực "tự đổi mới" và giới trẻ luôn được đào tạo để "thách thức quyền lực".

Vị tiến sỹ nói nhiều sinh viên hàng đầu của các nước khác trên thế giới đều phải học văn hóa "thách thức giáo viên thay vì nhắc lại" những gì giáo viên nói khi học ở Hoa Kỳ.

Bà Marie cũng nói người Mỹ có sự "lạc quan" và "kết nối" chưa từng có trong lịch sử với 67% giới trẻ nói rằng họ sẽ có những giai đoạn sống ở ngoài nước Mỹ.

Nhưng những người đang tham gia phong trào Chiếm Phố Wall có lẽ không chia sẻ sự lạc quan này.

Họ nói rằng từ "đủ" đã biến mất khỏi từ vựng của thế giới tư bản và "lòng tham" cũng như sự "thờ ơ" đang khiến cho bất bình đẳng và bất công tăng cao.

Sự lan rộng của phong trào Chiếm Phố Wall và của Mùa Xuân Ả Rập trước đó cho thấy sự hiện diện của một làn sóng bất bình đang tồn tại ở nhiều nơi trên thế giới.

Nhưng cũng giống sự bất bình đẳng mà những người biểu tình phản đối, không phải ở bất cứ nơi nào sự bất bình cũng có điều kiện để được bộc lộ ra bên ngoài.

Ngoại giao Việt Nam và tài năng xếp gạch

2011-10-12T15:23:07Z

Giáo sư Nguyễn Phú Trọng, người ở cương vị Tổng Bí Thư Đảng cầm quyền ở Việt Nam đã dẫn một phái đoàn đông kỷ lục gồm cả ba ủy viên Bộ Chính trị, bảy bộ trưởng của Việt Nam sang Trung Quốc.

Nền chính trị Trung Hoa luôn trọng các con số to nên đội hình Việt Nam chắc có mục tiêu đáp ứng nhu cầu đó.

Nhưng con số cũng đóng vai trò quan trọng ở góc độ các nước tham gia vào chủ đề Biển Đông ngày càng nhiều đã tạo đà cho Việt Nam nói chuyện lại với Trung Quốc.

Chuyến đi cho thấy xu hướng đa phương đã thắng cách nhìn song phương cho vùng biển quốc tế này.

Rộng hơn, Chủ tịch Trung Quốc Hồ Cẩm Đào nêu kiến nghị cho quan hệ Trung - Việt "tăng cường trao đổi và điều phối trong các cơ chế đa phương", một điểm thừa nhận Trung Quốc dù vươn lên mạnh mẽ cũng không thể đứng riêng một cực.

Thời gian qua, các bước đi của Trung Quốc ở Bắc Phi cho thấy một cách tiếp cận thực tiễn hơn trước.

Đài Trung Quốc (CRI) cũng trích lời TBT Nguyễn Phú Trọng nói cách giải quyết vấn đề trên biển, "không để cho vấn đề ảnh hưởng đến tình cảm của nhân dân hai nước", chứng tỏ thái độ người dân bày tỏ trên mạng và trên đường phố được ghi nhận.

Năng lực cầm quyền

Nhưng nói về ngoại giao thì cũng phải nói về nội trị ở cả hai nước.

Ông Ngô Bang Quốc nói với ông Nguyễn Phú Trọng về chuyện "cùng nhau nâng cao năng lực và trình độ cầm quyền của Đảng Cộng sản".

Rõ ràng là ngay tại Trung Quốc hiện nay, một luồng dư luận công khai đang đòi hỏi nhà chức trách thay đổi cách điều hành đất nước.

Và họ công khai nói về chuyện đó.

Tờ China Daily bản tiếng Anh phát không ở châu Âu tuần này nhắc đến dự án công ty Trung Quốc xây đập Myitsone bị Miến Điện ngưng.

Trong bối cảnh đó, công trình Trung Quốc xây đường xe điện trên cao cho Hà Nội quả là món quà vui Giáo sư Trọng mang sang Bắc Kinh.

Nhưng khi nghe tin đó, một người bạn từ BBC Tiếng Trung đùa với tôi: "Nhắn phía Việt Nam cẩn thận kẻo bị sập".

Không phải các nhà báo BBC bi quan về hợp tác Trung - Việt mà chính ở Trung Quốc hiện nay đang có không ít người lo ngại về các dự án chạy theo thành tích, bỏ qua chất lượng và an toàn.

Dư luận Trung Quốc đang chuyển biến mạnh sau vụ tàu cao tốc đâm nhau ở Ôn Châu hồi tháng 7, làm chết 40 người.

Họ đang muốn đánh giá lại những gì thực sự đạt được trong 3, 5 hay 10 năm qua, hay chỉ "giả vờ đạt được", theo ông Edward Tse, tác giả cuốn 'The China Strategy', được trích đăng trên China Daily.

Trên tờ Caixin thì có dòng tít lớn "Cracking China's Image" (Hình ảnh Trung Quốc vỡ nát) trên trang bìa và bài bên trong nói về các dự án thua lỗ tỷ USD mà các đại tập đoàn Trung Quốc khi tung ra làm ăn ở Hoa Kỳ, Úc, Singapore, Hàn Quốc, Pháp, Bỉ và Ba Lan.

Điều này cho thấy cách điều hành nền kinh tế của Trung Quốc đúng là cần "nâng cao năng lực" như ông Ngô Bang Quốc nói.

Mặt khác, đây cũng là ví dụ rằng truyền thông Trung Quốc không chỉ mạnh mẽ khi nói về chủ quyền biển đảo mà còn thẳng cánh phê phán các vấn đề nội bộ của họ.

Phái đoàn Việt Nam gồm cả Trưởng ban Tuyên giáo Đinh Thế Huynh chắc sẽ ghi nhận tinh thần cởi mở này để nghĩ lại về không gian họ dành cho báo chí Việt Nam.

Bạn thử tưởng tượng một tờ báo Việt Nam nào dám chạy tựa "Con tàu đắm Việt Nam" về vụ Vinashin.

Việt Nam tạo biến chuyển trong ngoại giao nhờ bỏ thái độ 'sợ làm Trung Quốc giận' thì phải chăng báo chí cũng cần bỏ nếp nghĩ 'viết mạnh sợ lãnh đạo phật lòng'?

Xếp từng viên gạch

Tin không vui và làm tôi suy nghĩ nhiều là trong cuộc thi World Skills 2011 ở Anh tuần qua Việt Nam không đoạt được huy chương nào mà chỉ đem về 7 chứng chỉ ở các môn Công nghệ may thời trang, Nấu ăn, Lắp cáp mạng thông tin, Điện tử, Xây gạch, Công nghệ thông tin và Thiết kế trang web.

Con số quả là rất nhỏ trên tổng số 950 chứng chỉ cấp cho 50 quốc gia tham dự Hội thi tay nghề quốc tế ở khu Excell, phía Đông London.

Đã sang thập kỷ thứ nhì của Thế kỷ 21 mà thế hệ trẻ Việt Nam chỉ được khen là khá môn 'nấu cơm, xếp gạch' thì quả là chuyện báo động, đặt câu hỏi mục tiêu hiện đại hóa đến 2020 có còn chắc trong tay?

Ngoài ra, số huy chương cho các bạn trẻ từ Đài Loan, Hong Kong, Singapore, Macao nhiều hơn hẳn Trung Quốc lục địa, và một huy chương đồng cho Nguyễn rơi vào tay Paul Nguyen từ Pháp là bằng chứng rằng nguồn gốc không quan trọng bằng môi trường giáo dục khuyến khích sáng tạo.

Câu hỏi là làm gì để cải tổ nếu năng lực cầm quyền của Đảng và kỹ năng lao động của Dân ở Việt Nam đều cần nâng cao?

Để đất nước đi lên, bên cạnh hy vọng rằng Đảng sẽ mở rộng tầm nhìn, thông thoáng cơ chế hơn, trí thức và xã hội cũng cần chủ động tiến bước, từng bước nhỏ sẽ thành bước lớn.

Chính phủ Việt Nam đã và đang ký đối tác chiến lược với một loạt nước.

Nhưng điều rất cần là Đảng và Nhà nước ký một Đối tác Chiến lược với chính Nhân dân và Xã hội Việt Nam nêu rõ các quyền và trách nhiệm của hai bên nhân đợt cải tổ hiến pháp đang diễn ra.

Một cơ hội nữa là dự án Đức giúp Việt Nam cải tổ hệ thống pháp luật nêu ra trong chuyến đi của Thủ tướng Angela Merkel sang Hà Nội tuần này.

Và cũng cần hy vọng, như các điểm sáng của đối ngoại đa phương vừa qua cho thấy, Việt Nam sẽ vượt lên chính mình nếu tích hợp được các cơ hội nhỏ thành dòng sức mạnh lớn.

Không làm ngay được việc lớn, quyết liệt như Trung Quốc thì Việt Nam nên thử làm những bước nhỏ, kể cả như xếp từng viên gạch phù hợp với sức mình để đi xa hơn.

"Bạn phải tìm cho ra mình yêu cái gì!"

2011-10-06T11:51:10Z

Sáng nay tôi thức dậy với tin: Steve Jobs - cha đẻ của hãng máy tính Apple - qua đời ở tuổi 56.

Mặc dù không phải là một 'tín đồ' cuồng nhiệt cho các sản phẩm bóng loáng của hãng Apple nhưng tôi cũng thấy lòng mình chùng xuống. Tôi buồn và tiếc vì thế giới ngày hôm nay mất đi một con người có tài, có tâm, có tầm và dĩ nhiên có rất nhiều tiền nữa.

Trong phạm vi bài blog này, tôi chỉ xin chia sẻ với các bạn vài suy nghĩ về chữ 'tâm' của Steve Jobs.

Ngày 14/06/2005, tại trường Đại học Stanford lừng danh thế giới của Hoa Kỳ, Steve Jobs đã chia sẻ câu chuyện 'tình yêu và nỗi mất mát' của mình trước các tân sinh viên vừa tốt nghiệp đại học xong, vẫn còn chân ướt chân ráo trước ngưỡng cửa sự nghiệp của mình đang mở ra trước mắt.

Cuộc đời của Steve Jobs và hãng Apple không phải lúc nào cũng một màu hồng. Năm 30 tuổi, ông bị Hội đồng quản trị của hãng Apple do chính tay mình tạo dựng sa thải, do bất đồng quan điểm với vị giám đốc điều hành lúc bấy giờ là John Sculley.

Chua xót. Ê chề. Nhưng ông nhận ra ngọn lửa đam mê công nghệ trong lòng ông vẫn còn đó. Năm năm sau, Steve Jobs đã thành lập nên một công ty mới mang tên NeXT và một công ty nữa mang tên Pixar, hãng sản xuất ra bộ phim hoạt hình điều khiển bằng máy tính đầu tiên trên thế giới với tựa đề Toy Story (Chuyện đồ chơi).

Thông điệp đơn giản mà ông muốn nhắn nhủ qua câu chuyện trên là: "Bạn phải tìm cho ra mình yêu cái gì!" (You've gotta find what you love). Điều này, theo quan điểm của ông, đúng cho cả công việc và cuộc sống. Bởi vì lập luận của ông là phần lớn cuộc đời của mình xoay quanh công việc mình làm. Nếu muốn cảm thấy thật sự thỏa mãn trong công việc thì phải tin rằng mình đang làm việc tốt. Mà muốn làm việc tốt thì phải yêu thích nó. Nếu chưa tìm ra thì phải tìm tiếp.

Đối với ông, những gì thuộc về tâm huyết thì tự khắc cái tâm nó sẽ biết. Cũng như trong chuyện tình cảm - càng lớn tuổi thì càng sâu thắm, và cũng như gừng, càng già càng cay.

Quả là một thông điệp màu hồng, đầy niềm khích lệ và hy vọng. Tôi xin kể lại câu chuyện trên như một phần tưởng niệm cuộc đời và sự nghiệp Steve Jobs - người đã dám sống cho 'tình yêu' của mình.

Nhưng 'tình yêu' là đề tài rất lớn, tốn không biết bao nhiêu giấy mực và công sức của nhân loại rồi, nên tôi xin không triển khai thêm ở đây. Và nó cũng là đề tài rất riêng cho mỗi người chúng ta, nên tôi để cho bạn một chút riêng tư để suy nghĩ về nó.

Xin cám ơn và chào vĩnh biệt Steve Jobs! Chúc ông yên nghỉ nơi chín suối...

Khi bộ trưởng ngoại giao so sánh nhân quyền Anh - Việt

2011-09-29T12:15:56Z

Ông Phạm Bình Minh phát biểu về nhân quyền nhân chuyến thăm Liên Hiệp Quốc ở New York

Tân Bộ trưởng Ngoại giao Phạm Bình Minh đã lần đầu tiên có phản ứng quốc tế đối với các chỉ trích về tình trạng nhân quyền ở Việt Nam.

Một số nguồn tin nói ông Minh được cử làm người lãnh đạo ngành ngoại giao bất chấp phản đối của Bắc Kinh rằng họ "không thích" ông, cũng như họ đã từng ép Việt Nam để cha của ông phải rời khỏi vị trí bộ trưởng ngoại giao khi Việt - Trung bình thường hóa quan hệ hồi đầu thập niên 90.

Mặc dù Việt Nam và Trung Quốc có nhiều khác biệt, cả hai nước vẫn có khá nhiều điểm chung.

Ngoài hệ thống chính trị và mô hình kinh tế, tình trạng nhân quyền của cả Hà Nội và Bắc Kinh đều bị phương Tây chỉ trích.

'Hãy nhìn nước Anh'

Hãng thông tấn AFP nói ông Minh đã bị chất vấn tại Hội đồng Quan hệ Đối ngoại, một tổ chức nghiên cứu độc lập của Hoa Kỳ trong chuyến thăm tới Liên Hiệp Quốc ở New York hồi cuối tháng Chín.

Vấn đề người ta đưa ra chất vấn là chuyện Việt Nam dùng vũ lực để đối phó với các cuộc tụ họp của giáo dân trong năm qua.

Ông Minh có ý nói chính quyền dùng vũ lực vì người dân có hành vi gây rối khi ông nhắc tới các vụ bạo loạn tại Anh hồi tháng Tám.

Ông nói: "Hãy nhìn vào nước Anh. Nếu quý vị có lo ngại về an ninh, quý vị phải có biện pháp thôi. Đó là chuyện bình thường.

"Nhưng chúng tôi tôn trọng quyền con người trong tất cả các lĩnh vực vì chúng tôi là thành viên của công ước quốc tế về nhân quyền."

Tránh thương vong

So sánh Anh Quốc, một nước tự hào đã khai sinh ra khái niệm dân chủ và nhân quyền, với Việt Nam về mặt quyền coi người phổ quát là điều các nhà lãnh đạo Việt Nam không mấy khi làm.

Cảnh sát Anh không được phép dùng tới đạn giả hay vòi rồng khi bị tấn công bằng gạch đá, gậy gộc và cả bom xăng

Trong những ngày bạo loạn tại London và một số tỉnh hồi đầu tháng Tám, người ta đã thấy cảnh sát Anh kiềm chế và trong rất nhiều trường hợp không chống lại những người biểu tình ném gạch đá hay bom xăng vào họ để tránh căng thẳng leo thang.

Ngay cả khi lửa cháy tại nhiều nơi, cảnh cướp phá diễn ra hàng loạt, cảnh sát cũng không được trang bị vòi rồng và đạn nhựa hay đạn cao su nhằm tránh gây thương vong và đổ thêm dầu vào lửa.

Tụ họp và biểu tình ở Anh phải được phép của cảnh sát nhưng một sỹ quan cảnh sát nói với BBC Tiếng Việt trong một cuộc nói chuyện mới đây rằng họ phải cấp phép cho hầu hết các cuộc biểu tình vì luật pháp buộc họ phải làm như vậy.

Viên sỹ quan này nói chuyện với BBC khi đang cùng vài cảnh sát khác bảo vệ cho một cuộc biểu tình của khoảng 100 người Ấn Độ phản đối án tử hình diễn ra ngay sát Đại sứ quán Ấn Độ, nằm cách nơi làm việc của BBC Tiếng Việt vài chục mét.

Các cuộc biểu tình nhỏ diễn ra thường xuyên tại thủ đô London, nhất là vào các dịp cuối tuần.

Và trong khi những cuộc biểu tình trước Đại sứ quán Trung Quốc ở Hà Nội không được phép diễn ra, người Việt tại Anh được cấp phép biểu tình ngay trước Đại sứ quán Trung Quốc ở London.

Biểu tình phản chiến

Ngay cả cách đây hơn 40 năm, khi Cuộc chiến Việt Nam đang diễn ra và một số chính trị gia Anh ủng hộ cuộc chiến này (Anh không gửi quân tham chiến vì sự phản đối của Đảng Lao động và công chúng), những cuộc biểu tình với sự tham gia của hàng vạn người vẫn được phép diễn ra ở trung tâm London và ngay trước đại sứ quán Hoa Kỳ.

Các cuộc biểu tình phản đối Cuộc chiến Việt Nam với hàng vạn người tham gia được phép diễn ra ở thủ đô London

Video tư liệu của BBC từ năm 1968 cho thấy người biểu tình mang theo ảnh Chủ tịch Hồ Chí Minh và những khẩu hiệu ủng hộ "Việt Cộng".

Cảnh sát đã phải dùng tới ngựa để ngăn những người biểu tình gây bạo lực và bắt hàng trăm người.

Nhưng trước khi bạo lực nổ ra, nữ diễn viên Vanessa Regrave cùng ba người phản chiến khác vẫn được cho vào trong Đại sứ quán Hoa Kỳ để chuyển thông điệp phản chiến của họ.

Quyền động vật

Sau hơn 40 năm, người Anh ngày nay quan tâm tới quyền của động vật nói chung chứ không chỉ có quyền con người.

Giết mổ súc vật phải được thực hiện nhanh chóng, tối hiểu hóa việc gây đau đớn kéo dài.

Luật pháp buộc những người nuôi thú cảnh đối xử tử tế với chúng. Những người lơ là trong việc chăm sóc chó mèo có thể bị phạt tiền hay bị tòa tuyên án tù.

Ngay hôm Bộ trưởng ngoại giao Việt Nam phát biểu ở New York, tòa ở tây nam Anh đã phạt đôi sinh viên người Trung Quốc 7.000 đô la vì để chó của họ đau đớn trong hơn 24 giờ mới đưa đi bác sỹ.

Những chuyện như thế này gần như không thể xảy ra ở Việt Nam vào thời điểm hiện nay.

Và nó cho thấy những so sánh Việt Nam với Anh Quốc về vấn đề quyền con người hay quyền động vật nói chung là khập khiễng.

Từ cá mập đến chuyện ăn sơn hào hải vị

2011-09-22T16:20:55Z

Vây cá mập bán trong tiệm của người Hoa ở San Francisco, Hoa Kỳ

Cuộc vận động của cựu cầu thủ bóng rổ Diêu Minh, và tỷ phú Anh Richard Branson ở Thượng Hải tuần này, kêu gọi người Trung Quốc ngưng ăn vây cá mập đang được dư luận chú ý.

Được biết tại Trung Quốc một kilo vây cá mập đã chế biến được bán với giá 1500 USD, và chỉ một bát súp vây cá mập, món không thể thiếu cho các đại yến của người Hoa, đắt tới 80 đô.

BBC News vừa chạy phóng sự từ Trung Quốc ghi cảnh các nhà hàng sang trọng quảng cáo món 'vi cá mập' nhưng không để khen thói quen 'ăn sang' này mà là minh họa cho câu chuyện cá mập bị giết nhiều.

Giới vận động chống ăn vây cá mập, nay gồm cả anh Diêu Minh, nói cách khai thác vây cá vừa phí phạm, vừa tàn bạo.

Ngư dân thường chỉ cắt lấy vây rồi vứt cả con cá còn sống xuống biển, mặc nó chết chìm.

Khác với cá sấu và rắn hoặc nhiều loài cá tôm, người ta cũng không nuôi cá mập, hoặc chưa nuôi được nên nạn săn khiến một số giống cá mập sẽ bị tuyệt chủng.

Sự có mặt của Diêu Minh trong cuộc vận động này có mấy ý nghĩa quan trọng mà tôi muốn chia sẻ với bạn đọc Việt Nam.

Từ xưa tới nay, người châu Á thường dễ 'dị ứng văn hóa' hoặc lôi truyền thống ẩm thực 'quốc hồn quốc tuý' ra bào chữa mỗi khi có lời chê từ Âu Mỹ về cách ăn uống của họ.

Châu Âu phê châu Á nướng chó vàng quay cả lên thì châu Á tố cáo châu Âu mổ thịt một con vật cũng thông minh là ngựa.

Bên này ghê sợ bên kia xơi cả chuột bọ thì bên kia bới móc bên này hấp ốc sên để nhắm rượu.

Cứ thế mà chê nhau thì cũng chỉ gây chia rẽ và không tác động gì tốt hơn cho thiên nhiên.

Tôi không rõ có phải vì ảnh hưởng của thời Bắc Thuộc và các thói quen từ giới quý tộc Trung Hoa hay không mà người Việt Nam cũng khoái tìm ăn các món rùa rắn, chim rừng cá biển.

Nay Diêu Minh, một nhân vật nổi tiếng Trung Quốc, người gốc Thượng Hải, quê hương của nhiều sơn hào hải vị lừng dang, nêu ra lời kêu gọi bảo vệ động vật biển thì chắc người châu Á cũng cần nghĩ lại về thói ẩm thực gây hại cho môi trường của họ.

Về nét tiến bộ của xã hội dân sự, rõ ràng là về độ khả tín khi nói đến môi sinh, vai trò của chỉ một người như Diêu Minh như có tác động hơn cả Nhà nước Trung Quốc.

Bạn thử hình dung một ông quan chức cấp cục nào đó ở Bắc Kinh công bố lệnh kiểm soát buôn bán vây cá mập.

Báo chí chắc cũng đăng vài dòng và thế là chấm hết.

Nhưng Diêu Minh là ngôi sao bóng rổ thành công ở Mỹ và được cả Trung Quốc biết nên thông điệp của anh được chú ý nhiều hơn.

Ở một góc độ khác, lời kêu gọi của Diêu Minh được chú ý chính là vì các danh nhân của châu Á ít khi vào cuộc tương tự.

Ừ thì các diễn viên xinh đẹp, các nghệ sĩ tài năng từ Hong Kong, Đài Bắc hay Hà Nội, Sài Gòn có thể làm từ thiện, thăm trẻ mồ côi, hô hào dã ngoại và lối sống gần thiên nhiên nhưng tôi nghe thấy ai dứt khoát, kiên quyết lên tiếng bảo vệ môi sinh và động vật như Diêu Minh.

Đó là chưa kể, giới văn nghệ sĩ thường có thể là vô ý thức hay để hình ảnh, tên tuổi của họ gắn liền với đại tiệc của giới quý phái châu Á, nơi các món 'đặc sản' được tiêu thụ.

Với họ, các nhà hàng, quán nhậu có thịt thú rừng, có thực đơn nằm trong Sách Đỏ cũng không phải là chốn lai vãng xa lạ.

Vì ngoài giới quan chức thì chính tầng lớp văn nghệ sĩ, cầu thủ, vận động viên thể thao mới có tiền để chơi sang, hoặc thường nhờ danh tiếng mà được mời đến các đại tiệc.

Hiện chưa rõ thông điệp của anh Diêu Minh có thể thẩm thấu vào cả xã hội Trung Quốc rộng lớn hay lan ra khu vực.

Và với Việt Nam thì chắc không dễ.

Báo chí trong nước mới đây còn đăng tin thịt khỉ săn ngay tại khu bảo tồn Phong Nha - Kẻ Bàng rẻ hơn cả thịt lợn và được bán đầy rẫy.

Các hàng quán đua nhau quảng cáo, nào yến sào, bào ngư, vi cá... tăng cường sinh lực, bổ dương, bổ âm đủ loại và thật giả lẫn lộn.

Các vận động viên thể thao hay văn nghệ sĩ nào của Việt Nam hay những người có uy tín với xã hội chắc cần lên tiếng về các tệ nạn này.

Thông điệp chung, như các nước châu Âu nêu ra về chuyện đánh bắt cá ở Đại Tây Dương chỉ đơn giản là ta vẫn mua bán, tiêu thụ nhưng phải chú ý đến các chủng loại tôm cá, thịt động vật, độ tuổi của chúng để nguồn tự nhiên không bị cạn kiệt.

Ham ăn uống món lạ để 'tẩm bổ', hoặc bám vào tín điều từ cổ xưa để ăn mặc sức, khoái khẩu, thiếu trách nhiệm với môi trường xung quanh không phải là nếp sống văn minh, ít ra theo quan niệm trên thế giới ngày nay.

Bức tranh Việt Nam qua wikileaks

2011-09-15T13:44:23Z

Các điện tín mà Wikileaks công bố bắt đầu từ thời Đại sứ Hoa Kỳ đầu tiên ở Việt Nam Pete Peterson, người đứng cạnh cựu Ngoại trưởng Madeleine Albright

Hơn 3000 bức điện gửi đi từ Hà Nội và thành phố Hồ Chí Minh trong vòng 10 năm với bốn đại sứ Hoa Kỳ khác nhau đã vẽ lên một bức tranh nhiều màu về Việt Nam hiện đại.

Các điện tín do Wikileaks công bố cũng cho thấy quan điểm của Washington đối với Việt Nam sau khi quan hệ được bình thường hóa.

Các nhà ngoại giao Hoa Kỳ đi khắp mọi nơi, gặp đủ mọi loại người trong xã hội và gửi về Bộ Ngoại giao điện tín về mọi vấn đề.

Họ tới các quán bar, karaoke và vũ trường ở Hà Nội để gửi về điện tín "Sex and the City" tạm dịch "Tình dục và thủ đô".

Họ vào các quán sách để đánh đi điện tín những cuốn sách nào không có mặt ở Hà Nội.

Họ gặp con trai cố Tổng Bí thư Lê Duẩn để tìm hiểu về cuộc chiến chống tham nhũng.

Họ gặp các nhà báo và nói chuyện về tự do ngôn luận.

Họ gặp những người khác quan điểm với chế độ để hỏi ý kiến của họ về tự do chính trị tại Việt Nam.

Họ cũng yêu cầu phía Việt Nam tăng địa bàn hoạt động của Lãnh sự quán ở thành phố Hồ Chí Minh để nhân viên ngoại giao có thể tới nhiều tỉnh thành của Việt Nam hơn.

Thậm chí Hoa Kỳ còn gắn việc mở Lãnh sự quán Việt Nam ở Houston với việc mở rộng địa bàn hoạt động của Lãnh sự quán ở thành phố Hồ Chí Minh.

Về mặt tích cực, bức tranh chung về Việt Nam có thể thấy qua các điện tín là một xã hội ngày càng cởi mở hơn, đời sống vật chất khấm khá hơn và cơ hội làm ăn cho các doanh gia ngày một nhiều.

Về mặt tiêu cực, các nhà lãnh đạo Việt Nam quá nặng về kiểm soát thay vì cung cấp dịch vụ cho người dân, quá chú ý tới hình thức mà ít để ý tới nội dung và quá quan tâm tới lợi ích của Đảng trong khi thiếu tính bao dung với dân chúng.

'Vật cản'

Trong các cuộc nói chuyện với Hoa Kỳ, một số nhà lãnh đạo ở các cấp và các tỉnh thành của Việt Nam có vẻ mong muốn đẩy nhanh tốc độ cải cách trong đó có cải cách chính trị.

Nhưng những người ủng hộ cải cách chính trị, Washington nhận định, chỉ là "thiểu số" và sự phát triển ở Việt Nam trong lĩnh vực này sẽ tiếp tục trì trệ.

Điện tín đánh đi hôm 22/1/2007 từ Lãnh sự quán ở thành phố Hồ Chí Minh nhận định sau cuộc gặp với Chủ tịch Ủy ban Nhân dân Đà Nẵng Trần Văn Minh [hiện là Phó trưởng ban Tổ chức Trung ương Đảng]:

"So sánh sự phát triển của Đà Nẵng với giao thông hỗn độn ở Việt Nam, Chủ tịch Minh nói với Phó Tổng lãnh sự rằng không giống như ở phương Tây, nơi lái xe có thể nhấn ga và phóng như bay trên xa lộ thẳng tắp, ở Việt Nam lái xe phải "thông minh và bẻ bánh lái quanh những vật cản trên đường phố."

Trong điện tín Hoa Kỳ cũng thể hiện mong muốn Việt Nam có những nhân vật có đầu óc cởi mở trong chính quyền để họ có thể hợp tác và giúp Việt Nam phát triển.

Vai trò của Đảng

Hoa Kỳ nói thế hệ trẻ đại diện cho tương lai của Việt Nam trong khi thế hệ già vẫn còn nặng về quá khứ

Các nhà ngoại giao Hoa Kỳ có vẻ nhận định Đảng Cộng sản là người hãm phanh các cải cách và các mối quan hệ của Việt Nam đối với phương Tây.

Nhiều điện tín nói về sự "ám ảnh" của Đảng Cộng sản với "diễn biến hòa bình" và "tự diễn biến."

Họ cũng nói về mối nghi ngờ của các quan chức cao cấp của Đảng đối với Washington.

Nhưng một điện tín do Đại sứ Michael Michalak gửi về hồi tháng Bẩy năm 2009, thời điểm xảy ra vụ bắt giữ một số nhà hoạt động trong đó có luật sư Lê Công Định, đánh giá rằng lãnh đạo về phía Đảng và về phía Nhà nước cũng chia sẻ mối lo ngại chung về những nhóm, những nhân vật có thể làm chế độ lung lay.

Washington nói Đảng và chính quyền có vẻ hay giương gậy để trấn áp những công dân không nghe lời của chính mình mỗi khi có những đợt tạm lắng trong đó họ chưa hoặc không cần tới "củ cà rốt" của Hoa Kỳ và phương Tây.

Các nhà ngoại giao Hoa Kỳ xem giới lãnh đạo đã già của Việt Nam là đại diện cho quá khứ trong khi những người trẻ tuổi đại diện cho tương lai.

'An ninh trị'

Một trong các điện tín đánh đi từ Hà Nội cũng dùng từ "Securocrat" tức "An ninh trị" để gọi các nhà lãnh đạo Việt Nam.

Nhiều bức điện khác nhau kể lại chuyện Bộ Công an đã đưa ra những cáo buộc về chuyện các nhà ngoại giao Hoa Kỳ gặp gỡ "bí mật" hay "khuyến khích" các nhân vật "chống nhà nước".

Các câu trả lời của phía Hoa Kỳ luôn là họ đi tới đâu cũng có sự đồng ý hoặc giám sát của phía chính quyền hay công an Việt Nam và không thể có chuyện "bí mật" gặp gỡ.

Và Hoa Kỳ luôn bảo vệ quyền gặp mọi đối tượng thuộc mọi giới trong xã hội Việt Nam.

Về sự nghi kỵ và giám sát của phía Việt Nam đối với Hoa Kỳ, điện tín "How not to make friends", tạm dịch "Những việc không nên làm khi kết bạn" đã kể chi tiết việc công an Việt Nam "bám đuôi" và cản trở các cuộc gặp của phái đoàn từ Ủy ban Tự do Tôn giáo Quốc tế Hoa Kỳ ở Việt Nam hồi năm 2002.

Điện tín nhận định "Những cố gắng của Chính phủ Việt Nam, mà về căn bản họ không giấu diếm, để kiểm soát phái đoàn để lại ấn tượng tồi tệ hơn về Việt Nam so với nội dung của các cuộc gặp mà Chính phủ Việt Nam có vẻ quá lo ngại."

Những cố gắng của Chính phủ Việt Nam, mà về căn bản họ không giấu diếm, để kiểm soát phái đoàn để lại ấn tượng tồi tệ hơn về Việt Nam so với nội dung của các cuộc gặp mà Chính phủ Việt Nam có vẻ quá lo ngại.

Những cố gắng này bao gồm việc an ninh Việt Nam "bám đuôi" và vờ vào lễ chùa để nghe các cuộc nói chuyện, sách nhiễu những người muốn hay đã gặp phái đoàn, đề nghị phái đoàn đi xe của phía Việt Nam (và yêu cầu phải trả tiền) hay bố trí thật nhiều cuộc gặp chính thức để phái đoàn không còn thời gian gặp những nhân vật họ muốn gặp.

Năm năm sau đó, một điện tín mật hồi tháng Tư năm 2007 nói "cố gắng lần thứ hai của Đại sứ [Michael Marine] nhằm tổ chức một sự kiện tại nhà riêng với gia đình của các nhà bất đồng chính kiến chính trị đã bị cảnh sát ngăn chặn."

"Bốn trong số năm người được mời đã hoặc bị ngăn không cho rời nhà hoặc bị giữ ở đồn công an để họ không đến được nhà Đại sứ."

Bệnh 'hình thức'

Một số bức điện mật trải dài trong các năm khác nhau cũng đề cập tới mối quan tâm quá nhiều tới hình thức ở Việt Nam và ít quan tâm tới nội dung.

Khi bà Hillary Clinton tháp tùng Tổng thống Bill Clinton Hà Nội hồi cuối năm 2000 và muốn có tọa đàm với các phụ nữ Việt Nam, phía Việt Nam quan tâm nhiều hơn tới hình dạng của chiếc bàn, vị trí bà Clinton sẽ ngồi, số đại biểu mỗi bên tham dự và chỗ họ sẽ ngồi hơn cả nội dung mỗi bên sẽ nói.

Phía Hoa Kỳ "kinh ngạc" khi Việt Nam sẵn sàng chấp nhận khả năng sẽ không có tọa đàm giữa bà Clinton với phụ nữ Việt Nam hồi năm 2000 chỉ vì chiếc bàn và vị trí ngồi của chủ và khách

Điện tín hồi tháng Mười Hai năm 2000 nói những tranh cãi kéo dài quanh những vấn đề này khiến đại diện của bà Clinton nói với phía Việt Nam rằng ông đã gần tới nước phải hủy tọa đàm và sẽ tổ chức một sự kiện riêng cho bà Clinton mà không có sự tham gia của phía chính quyền.

Việc Việt Nam không muốn bà Clinton ngồi ở trung tâm bàn tọa đàm hình bán nguyệt mà chia sẻ vị trí này cùng một đại diện Việt Nam khiến phía Hoa Kỳ nhận định:

"Thật đáng kinh ngạc, phía Chính phủ Việt Nam sẵn sàng chấp nhận khả năng cuộc tọa đàm về các vấn đề phụ nữ sẽ bị hủy chỉ vì vấn đề tượng trưng là bà không được ngồi ở giữa bàn.

"Điều này nhắc người ta nhớ lại những tranh cãi kéo dài nhiều tháng về hình dạng chiếc bàn trong Hòa đàm Paris cách đây nhiều thập niên."

Giọng văn trong các điện tín mật của Hoa Kỳ có vẻ cho thấy Washington dường như đã thực sự quên đi Cuộc chiến Việt Nam để "bắc cầu qua dòng sông đau khổ" như lời Đại sứ Hoa Kỳ đầu tiên tại Việt Nam Douglas Pete Peterson tuyên bố khi tới Hà Nội hồi năm 1997.

Những thông điệp mà các nhà ngoại giao Mỹ gửi đi từ Việt Nam thường đánh giá cao mong muốn hợp tác với Hoa Kỳ của phía Việt Nam và đề nghị Washington có những động thái để quan hệ song phương có chiều sâu hơn, chẳng hạn không đưa Việt Nam vào danh sách Các nước Cần quan tâm Đặc biệt về tôn giáo CPC.

Và trong khi Việt Nam xem các động thái của Hoa Kỳ liên quan tới nhân quyền là "sự can thiệp vào nội bộ", các điện tín cho thấy kẻ cựu thù của Việt Nam chỉ đơn giản coi đó là việc bảo vệ những quyền con người căn bản nhất - quyền được có quan điểm và nói ra quan điểm, quyền được tự do đi lại, tự do tín ngưỡng, tự do lập hội và hội họp.

Các điện tín của Hoa Kỳ cũng nói họ thấy có sự khác biệt rõ rệt giữa cách suy nghĩ của các nhà lãnh đạo hiện nay và của thế hệ trẻ ở Việt Nam, những người vẫn được gọi là "thế hệ a còng".

Nhưng giới ngoại giao Hoa Kỳ không nhất thiết xem đây là điều tiêu cực.

Ngược lại họ coi đó là dấu hiệu cho thấy những thay đổi theo hướng tích cực ở Việt Nam sẽ xảy ra trong tương lai.

Libya: quan nhất thời dân vạn đại

2011-09-12T11:43:48Z

Mới hôm nào, chính chúng tôi ở BBC còn nhắc nhau dùng chữ cho đúng rằng chế độ Gaddafi vẫn là 'chính quyền Libya', và phe nổi dậy chỉ là 'Hội đồng Chuyển tiếp Quốc gia' (NTC-National Transitional Council).

Chỉ sau dịp cuối tuần qua, vì được nhiều nước công nhận và đã làm chủ Tripoli cùng nhiều phần của Libya Hội đồng này được gọi là 'tân chính phủ', theo bản tin BBC News trên mạng đưa hôm vừa rồi.

Moscow đã công nhận NTC và Bắc Kinh chắc sẽ làm nhanh vì các hợp đồng kinh tế.

Thời cuộc biến đổi nhanh thật.

Đi họp biên tập ở Bush House, London, tôi nghe phóng viên quốc phòng -ngoại giao của BBC, anh Jonathan Marcus nhắc rằng vụ Libya là lần đầu tiên Phương Tây thành công khi dùng vũ lực hỗ trợ thay đổi chế độ trong Thế giới Ả Rập.

Đúng thế, ở Tunisia và Ai Cập trước đó chỉ có người dân và các thế lực nội bộ tự thúc đẩy diễn biến qua biểu tình.

Mùa Xuân Ả Rập đang là chuỗi sự kiện quan trọng nhất của đầu thế kỷ 21, không kém gì Liên Xô tan rã 20 năm trước, khép lại thế kỷ 20.

Với nhiều nhà độc tài, câu hỏi nay không phải là "Đi hay không mà là khi nào đi và đi thế nào?"

Các tác động của phong trào đòi tự do theo kiểu riêng của người Trung Đông và Bắc Phi sẽ còn lan tỏa ra thế giới nên cần đánh giá lại vì sao ông Gaddafi sụp đổ và Libya bị can thiệp quân sự, còn các nước kia thì không.

Gaddafi thua vì chế độ ông đoạt được trong cuộc đảo chính năm 1969 và 'chế biến' thành một thứ quái dị đã không trụ được trước giông bão.

Hồi thập niên 1980, khi được một nhà báo Mỹ hỏi ông có sợ phải từ chức vì Tổng thống Reagan đe dọa, ông Gaddafi nói ông có giữ chức gì đâu mà phải từ nhiệm.

Ông chơi ngông tự thăng mình chỉ lên đại tá nhưng cũng không quên xóa luôn các cấp tướng, để ông to nhất quân đội.

Các con ông được giao cho nắm những ngành trọng yếu, quản lý Quỹ Đầu Tư Libya hàng trăm tỷ USD, lãnh đạo cả Ủy ban Olympics Quốc gia, chỉ huy cả công an mật vụ, lữ đoàn phòng vệ thủ đô, đều không qua một thủ tục tối thiểu.

Là 'con ông cháu cha', họ lũng đoạn cả một quốc gia sáu triệu người theo kiể̀u hung đồ 'vì bố tao muốn thế'.

Với thu nhập hàng tỷ đô la từ dầu khí, đáng ra cuộc sống của người Libya phải rất tốt nhưng tiền bị nhà Gaddafi tự lấy đi hoặc chi tiêu vào các dự án hoang phí và đổ sang cả vùng Nam Sahara để ông có tiếng là lãnh tụ châu Phi.

Sau bao năm ông Gaddafi cầm quyền, thủ đô Tripoli vẫn đầy các phố lắm ổ gà và thiếu nước sạch, còn công trình kiên cố nhất lại là hệ thống hầm ngầm để ông chạy trốn.

Thời kỳ giải thực dân qua đã lâu mà 'học thuyết Xanh' của ông Gaddafi vẫn hành dân bằng các khẩu hiệu chấp vá lủng củng theo giọng chống Phương Tây và tung hô trí tuệ của riêng ông.

Không chỉ xé Hiến chương Liên Hiệp Quốc, ông Gaddafi còn xưng là 'vua của các vị vua châu Phi', và là 'đại giáo sỹ' của Hồi giáo mà chẳng cần các nước châu Phi hay Ả Rập công nhận.

Các hội đồng nhân dân do ông lập ra theo kiểu 'dân chủ toàn dân' trở thành những nhóm hào mục bộ lạc ông ban ơn gây oán tùy tình thế.

Một thể chế vô lý như thế khó mà đứng vững.

Khi gặp nguy cũng lại cha con ông Gaddafi thay nhau lên đài kêu gọi lung tung, không thấy bộ trưởng Libya nào cố thủ lại vì họ.

Phe nổi dậy thậm chí than phiền rằng khi vào Tripoli họ chẳng gặp ai để mà đàm phán.

Lỗi hệ thống khiến cuộc biến đổi ở Libya đẫm máu hơn nhiều so với Ai Cập, nước có di sản hành chính Anh để lại và Tunisia, nước chịu ảnh hưởng của Pháp.

Chính vì sự hỗn loạn kiểu rất Gaddafi ngay từ đầu ở Libya khiến Liên Hiệp Quốc nói rằng cần thông qua nghị quyết để bảo vệ thường dân.

Ở một quốc gia bình thường hơn, có toà án để điều tra xét xử các vụ dân bị công an giết thì bên ngoài làm sao có cớ can thiệp.

Đây là bài học rất lớn cho những nước mà một vài người nắm quyền quyết định tất cả.

Khi có biến, những người này thường quên ngay quốc dân, vì họ có do dân bầu lên đâu.

Nhân chuyện Liên Xô sụp đổ, đến nay vẫn có người ở Việt Nam ghét ông Gorbachev và thương tiếc Liên Xô.

Nhưng trên thực tế, việc xóa bỏ Liên Xô cũng chỉ do Tổng thống Yeltsin với hai lãnh đạo Belarus và Ukraina quyết định.

Ba người gặp nhau bí mật vào tháng 12/1991 tại khu rừng Belavezhskaya và ký thỏa thuận bị chính Gorbachev cho là vi hiến để giải tán Liên Xô.

Họ không trưng cầu dân ý hoặc tham vấn với ai, cũng có thể không còn ai mà hỏi vì các nước Cộng hòa Xô Viết đã chia tay 'anh đi đường anh, tôi đường tôi' hết rồi.

Những nước có bộ máy vận hành tạm được, có lãnh đạo biết lo cho cấp dưới của họ và chủ động chuẩn bị cho thay đổi thể chế, hóa ra vẫn là may mắn hơn độc tài tùy tiện.

Và dù theo thể chế nào thì đất nước cũng cần có bản hiến pháp nghiêm túc, có ngành tư pháp tự xử lý được các bất ổn, tránh gặp thảm họa bị bên ngoài thò tay vào xử giúp bằng súng đạn.

Và như các cụ ngày xưa ở Việt Nam đã nói, dân mới là lâu dài, phải lo và phải chịu mọi chuyện, chế độ và lãnh đạo chỉ nhất thời mà thôi.

Anh cho mở trường tự lập để cải tổ giáo dục

2011-09-05T16:09:33Z

Tuần này tôi xin chia sẻ một chuyện ở Anh mà có liên quan đến mối quan tâm chung tại Việt Nam: chất lượng giáo dục.

Trường tự lập ở Anh nay có thể chơi bản nhạc riêng

Sau nhiều tháng bàn cãi, vào dịp khai trường tháng 9 năm nay nước Anh bắt đầu có một loạt trường tiểu học do cha mẹ, các nhóm bạn hữu, các hội nhà thờ chung sức lập ra và tự quyết định cách thuê, chọn thầy cô, chương trình học.

Họ cũng tự do hơn trong việc trả lương giáo viên, không bị trói buộc bởi các thỏa thuận nghiệp đoàn.

Tôi dùng chữ 'tự lập' để chuyển tải nghĩa 'tự do và tự lo' của loại trường này.

Nó nằm ngoài hệ thống trường phổ thông (comprehensive school) hay trường tôn giáo (faith school) vẫn theo chương trình nhà nước nhưng gắn liền với Anh giáo, Công giáo, Hồi giáo hoặc Do Thái giáo.

Đây cũng không phải trường tư thuần tuý thu tiền và dành cho con nhà giàu, người Anh và người nước ngoài, vì học phí cao.

Free school gần như 'công lập' ở Việt Nam nhưng tự do hơn về quản trị và theo tinh thần xây dựng xã hội của các công dân muốn cải thiện giáo dục.

Các trường này giáo dục tính cộng đồng và dựa vào sự hỗ trợ của các cộng đồng địa phương để tồn tại và phát triển như lời bà Penny Roberts, một trong số người sáng lập ra trường tự do đầu tiên ở Camden Town, Bắc London.

Bạn đọc ở Việt Nam có thể hỏi vì sao giáo dục Anh đã tốt thế còn phải cải tiến, cải lùi?

Thực ra, giáo dục tại Anh Quốc cũng có rất nhiều vấn đề, và đa số sinh viên Việt Nam sang chỉ học từ cấp dự bị đại học A-level trở lên nên đang hưởng phần 'bánh kem' của nền giáo dục có hàng trăm năm của Anh mà không phải bận tâm đến các cấp dưới.

Với cấp tiểu học và trung học, việc định hướng học nghề, học ngoại ngữ gắn liền với các câu hỏi lớn xã hội Anh đang đối mặt.

Ví dụ nếu tăng ngoại ngữ thì ưu tiên các tiếng châu Âu truyền thống như Pháp, Đức, Tây Ban Nha hay các tiếng châu Á 'mới nổi' như Trung Quốc?

Việc xác định kinh tế Anh dựa trên dịch vụ, công nghệ hay cơ khí hóa cũng kéo theo định hướng từ cấp hai cho các em về hướng nhiều toán, lý, hóa, sinh hay là nhiều marketing, designing, giao tế và truyền thông.

Cuộc tranh luận ở Anh theo tôi có đầy tính thời sự cho Việt Nam hiện nay, cả về nguyên tắc và tính thực tiễn.

Thứ nhất, chính quyền Anh đồng ý rằng đã là một xã hội tự do thì công dân có quyền mở trường, lập trường và chọn trường, cũng như chọn cách giáo dục phù hợp cho con cái họ.

Tại Anh và Mỹ đã có truyền thống dạy tại nhà từ lâu là 'home schooling' mà giáo viên chính là chính bố mẹ hoặc thân nhân nhưng vẫn theo giáo trình quốc gia và tham gia thi cử bình thường.

Tuy thế, không phải gia cảnh nào cũng cho phép như vậy và dạy tại nhà chỉ dành cho một số nhỏ học sinh.

Bởi nếu mở rộng phạm vi thì lại thành trường 'tự lập' như nói trên và cần có luật để điều chỉnh.

Nay thì luật đó đã có dưới thời chính phủ của đảng Bảo Thủ nên số trường tự do đầu tiên đã được đăng ký.

Tuy mới có 24 trường trên tổng số 20 nghìn ở cả xứ Anh (England) nhưng trường tự lập đang tạo ra một diện mạo mới cho nền giáo dục.

Thứ nhì, việc mở trường tự lập tự quản có ý nghĩa phản đối lại nỗ lực cản trở cải tổ giáo dục của các công đoàn giáo viên.

Họ lập luận rằng các trường tự lập sẽ thu hút học sinh từ hệ thống trường công và gây ra chia rẽ trong xã hội.

Trên thực tế, sự công bằng trong giáo dục chỉ nên có ý 'bình đẳng đầu vào' tức là cơ hội ngang nhau, còn là cha mẹ ai cũng mong con mình đi học để vượt trội lên và hưởng nền giáo dục có chất lượng cao nhất.

Tâm lý 'bình quân chủ nghĩa' này như ở Việt Nam và các nước xã hội chủ nghĩa trước đây chỉ kéo tụt giáo dục xuống.

Đã có nhà giáo gọi chuyện học sinh, sinh viên Việt Nam thuộc giới có của đua nhau ra nước ngoài du học là một hình thức 'di tản giáo dục'.

Nhưng những người không đi được vì thiếu có tiền bị bắt chẹt phải theo một giáo trình lạc hậu, thiếu tính khoa học, lãng phí thời gian và bị cưỡng ép phải học thêm - một hình thức ăn chặn bởi giáo viên.

Kể cả có học thêm hoặc tự học, các bạn trẻ Việt Nam vẫn bị bắt bí bởi nạn khoa cử, bằng cấp.

Các hội đoàn, các tôn giáo lại không có quyền mở trường dạy học.

Ở đây, giải pháp của Anh Quốc cho dạy và học tại nhà ở diện hẹp và lập trường mang tính cộng đồng chắc hẳn có thể áp dụng cho Việt Nam, ít là là trên lý thuyết.

Nhưng khi đề cập đến điểm này, câu trả lời dễ lại là 'đổ cho cơ chế'.

Anh Quốc đã thừa nhận lực cản đến từ nghiệp đoàn giáo viên nên chắc Việt Nam cũng cần công khai nói rằng chính các thầy cô giáo là một phần của vấn đề làm giáo dục trì trệ.

Xét cho cùng thì ở đâu cũng thế, nếu Nhà nước không lo được thì nên để cho dân lo nhưng cần có niềm tin rằng cha mẹ biết điều gì tốt nhất cho con cái họ, và tước bỏ vẻ đạo đức giả của không ít quan chức giáo dục rằng chỉ có họ mới biết điều gì là hay cho mấy thế hệ tương lai của người Việt Nam.

Chuyện trường tự lập ở Anh Quốc mới chỉ là bước đầu nhưng ít ra cũng cho thấy nhờ môi trường văn hóa, pháp luật cởi mở, người Anh đã thực sự cố gắng tìm cách gỡ nút cho một chủ đề gai góc.

Xin các bạn đọc thêm bài sau để biết chi tiết về cách vận hành của trường 'free school': https://nontonwae.pages.dev/vietnamese/culture_social/2011/09/110905_free_school_uk.shtml

Những chiếc Ferrari và chiếc xe gắn máy

2011-08-29T14:00:11Z

Khoảng cách giàu nghèo là một trong những vấn đề cần sự góp sức của toàn xã hội để giải quyết

Tuần qua có những dấu hiệu đáng mừng ở Hà Nội khi người nhiều quyền lực nhất nước và những người đứng đầu thành phố có xu hướng đối thoại và tham vấn.

Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng đã gặp hàng chục chuyên gia để bàn chuyện kinh tế giữa lúc lạm phát vẫn ở mức trên 20% và người dân tiếp tục đổ xô đi mua vàng vì mất niềm tin vào tiền đồng và nền kinh tế.

Các lãnh đạo thành phố Hà Nội gồm bí thư thành ủy, chủ tịch thành phố, trưởng ban tuyên giáo và giám đốc công an gặp gỡ những trí thức phản đối thông báo cấm biểu tình mà ủy ban thành phố đưa ra.

Tiến sỹ Nguyễn Quang A, một trong những người tham gia nhiều cuộc biểu tình, nói những cuộc tiếp xúc như thế này đáng ra đã phải diễn ra từ lâu và thường xuyên hơn.

Trung Quốc bắn chết hàng chục binh sĩ Việt Nam hồi năm 1988, giết hàng nghìn người trong cuộc chiến chiến biên giới năm 1979 và bắn chìm tàu cùng hàng chục lính miền nam Việt Nam hồi năm 1974, nhưng Việt Nam vẫn 'giao thiệp' hết sức lịch sự với Trung Quốc.

Trung tướng Nguyễn Chí Vịnh vừa tuyên bố "...Nếu Việt Nam cần sự ủng hộ, đồng cảm, hợp tác và phát triển thì còn có ai hơn một nước Trung Quốc Xã hội chủ nghĩa láng giềng" ngay cả sau khi Bắc Kinh nói thẳng họ không đàm phán với Việt Nam về đảo Hoàng Sa mà họ chiếm từ năm 1974.

Vậy có lý do gì để chính quyền không đối thoại với chính người dân trong nước, những người xuống đường hòa bình để phản đối Bắc Kinh.

Một chính quyền văn minh là chính quyền dùng sức mạnh của lý lẽ để thuyết phục người dân chứ không phải dùng tới sức mạnh cơ bắp.

Việt Nam đang cần có sự tham gia rộng khắp của nhiều tầng lớp trong xã hội để giải quyết một loạt các vấn đề phát triển, trong đó có sự bất công, bất bình đẳng và ở mức độ nào đó sự bất lực trong cuộc chiến chống tham nhũng.

Khoảng cách giàu nghèo

Bức ảnh trên do một độc giả ở thành phố Hồ Chí Minh gửi tặng BBC.

Nó tương phản với bức ảnh có trong phần cuối bài với bảy chiếc Ferrari, mỗi chiếc lên tới vài trăm ngàn đô la Mỹ, cộng thêm xe Bentley và Rolls Royce đỗ bên ngoài một nhà hàng không phải loại sang trọng ở thành phố Hồ Chí Minh.

Một chiếc xe Bentley có giá lên tới nửa triệu đô la trong khi xe Rolls Royce đắt hơn gấp đôi như vậy.

Riêng tiền bảo hiểm của xe Bentley đã có thể lên tới nửa tỷ đồng Việt Nam một năm.

Trong khi đó tại những vùng nghèo của Việt Nam vẫn có những người dân sống nhờ vào chưa tới 20 kg thóc mỗi tháng.

Một nhà bình luận nói với BBC: "Thật đáng tiếc! Tôi nghĩ thanh niên ở Sài Gòn không có hoài bão gì khác ngoài ham muốn vật chất và những thứ hời hợt.

"Họ giống như các thanh niên Singapore tội nghiệp.

"Tôi đã mất nhiều niềm tin vào con người."

Ý kiến độc giả

Một bức ảnh người đi xe máy chở phản tượng tự được BBC đưa lên trang Facebook đã nhận được hơn 60 phản hồi.

Marshall Trần viết: "Người giàu họ có tiền họ làm gì là quyền của họ, tiền của họ có mất mát là mất mát của họ!

"Ngu hay khôn cũng là họ, hoang phí lãng phí là của họ! Không hiểu lôi ra bàn làm gì."

Độc giả Thanh Le cũng có vẻ ủng hộ ý kiến của Marshall Trần:

"Mình chẳng biết BBC có ý gì khi đăng những tấm ảnh như thế này, vì ở nước nào cũng có giàu nghèo cả không riêng gì ở VN.

"Mình thấy BBC làm như vậy tạo điều kiện cho nhiều nhiều người có dịp chửi mắng chế độ mà thôi.

"Cũng giống như báo chí VN trước đây (bây giờ ít đi rồi) ghét Mỹ là lôi những cái xấu của người Mỹ ra mà chửi, mà bàn luận rồi so sánh này nọ chứ không nêu những cái hay, tiến bộ của họ

Nhưng cũng có những ý kiến ngược lại.

Người dùng Facebook có tên 'Motherland He He' viết: "Đừng ai lấy hoàn cảnh hàng xóm ra để tự nâng mình lên.

"Mỹ phân hóa giàu nghèo thì không có nghĩa Việt Nam cũng được thế."

Trong khi đó bạn Tong Duy cũng có ý kiến dài về chủ đề này: "Ở các nước phát triển, có phân hóa giàu nghèo nhưng người nghèo còn có trợ cấp thất nghiệp, trợ cấp xã hội để nuôi sống qua ngày.

"Nói chung người giàu không ăn trên ngồi trốc, không [phải không] quan tâm đến xã hội xung quanh, nhiều tỉ phú còn tìm cách lập các quỹ cứu trợ ra đến quốc tế sau khi vấn đề nghèo đói ở quốc gia họ được giải quyết cơ bản.

"Còn ở Việt Nam thì ai nghèo chỉ có nước đi ăn xin, lê lết, bán vé số, móc bọc nilon dưới kênh hôi thúi, nằm ngủ vật vạ đầy đường đầy chợ ... trong khi đó có một số người lại xài quá sang, đem vàng ném thi xuống sông Sài Gòn khu Thanh Đa, mua SIM điện thoại trị giá 1,7 tỉ VND, đi xe hàng triệu đô, quan trọng là nhiều nguồn thu của những người đó bị xã hội nghi ngờ là bất chính, thiếu minh bạch.

"Vấn đề phân hóa ở đây là quá chênh lệnh giữa một bên là mót từng bữa ăn, còn một bên là quá xa hoa."

Ferrari và xe gắn máy

Người ta có thể thấy bẩy chiếc Ferrari sánh vai cùng xe Bentley và Rolls Royce ở bên ngoài một nhà hàng ở thành phố Hồ Chí Minh

Trở lại với vấn đề 'xã hội hóa' việc giải quyết các vấn đề phát triển tại Việt Nam, nhiều trí thức tâm huyết đã đưa ra một loạt ý kiến và kiến nghị.

Họ muốn để người dân và các tổ chức phi chính phủ có vai trò lớn hơn trong nhiều lĩnh vực.

Các tín đồ muốn có không gian để quảng bá cách sống có trách nhiệm, quan tâm tới vật chất ít hơn và sống vì đồng loại nhiều hơn.

Các kinh tế gia muốn ý kiến của họ được lắng nghe và muốn kinh tế nhà nước nhỏ lại để tư nhân có đất phát triển và cũng để tránh tình trạng thất thoát hàng tỷ đô la tiền thuế của dân như Vinashin.

Những người chống tham nhũng lại muốn họ có những kênh để chính quyền và dư luận biết tới mức độ lan tràn của tệ nạn này cũng như sự ngoảnh mặt làm ngơ ở nhiều cấp.

Tuy nhiên, Việt Nam vẫn đang theo xu hướng nhà nước đóng "vai trò chủ đạo" trong hầu hết mọi lĩnh vực.

Trong không gian chung, nếu nhà nước chiếm phần to thì hiển nhiên những đóng góp có thể có của người dân và các tổ chức phi chính phủ sẽ nhỏ lại.

Ở một góc độ nào đó có thể nói nếu nhà nước muốn lái chiếc Ferrari trên xa lộ xã hội thì người dân sẽ bị đẩy ra rìa đường với những gánh nặng cuộc sống của riêng họ trên lưng.

Hà Nội: Biểu tình và những giọt nước mắt

2011-08-23T12:49:49Z

Một cô gái bật khóc khi chứng kiến cảnh những người biểu tình bị bắt hôm 21/8

Cuộc biểu tình lần thứ 11 đã qua đi, đọng lại là hình ảnh những an ninh không đồng phục tung hoành ngang dọc giữa những người biểu tình mà hiện vẫn có người đang bị giam giữ và những giọt nước mắt bất lực của những cô gái trẻ.

Trong video mà nhà báo tự do Đoàn Bảo Châu quay được, một phụ nữ vừa khóc vừa lạc giọng nói: "Mấy người là người ác".

Hà Nội vốn vẫn nổi tiếng với câu "Chẳng thơm cũng thể hoa nhài, Dẫu không thanh lịch cũng người Tràng An".

Hà Nội bây giờ còn được mở rộng hơn xưa và người ta có quyền kỳ vọng có thêm nhiều người Hà Nội thanh lịch.

Nhưng những gì chính quyền và một số người dân Hà Nội thể hiện trong 11 tuần qua có lẽ làm nhiều người Hà Nội gốc xấu hổ.

Người ta đã nhại cả những câu thơ đẹp đẽ để ghi lại những sự cố ở Hà Nội trong mùa hè 2011:

Những bàn chân dẫm xuống mặt dân
Những đôi mắt ếch nhìn đôi mắt
Buồn ở đâu hơn ở chốn này

To ra nhưng không lớn lên

Các trí thức như Giáo sư Nguyễn Huệ Chi (trái) và Nguyên Ngọc (phải) không có mặt trong cuộc biểu tình hôm 21/8

Trở lại cuộc biểu tình lần thứ 11, rất nhiều trí thức có tên tuổi như Nguyễn Quang A, Nguyễn Huệ Chi, Nguyên Ngọc đã vắng mặt vì những lý do khác nhau.

Đây có vẻ là sự lặp lại của cuộc biểu tình lần thứ bẩy khi nhóm biểu tình nhỏ, cũng không có mặt các trí thức tên tuổi, bị đưa lên xe bus chở về Mỹ Đình.

Điểm khác là lần này không có ai "bị khiêng như một con vật" và bị đạp vào mặt ngay giữa phố.

Nhưng đây là lần đầu tiên có nhiều người bị giam giữ qua đêm, thậm chí có người bị tạm giữ sang ngày thứ ba.

Tạm bỏ qua quy định không số, không người ký mà các trí thức nói rằng không có giá trị pháp lý, cách thức giải tán biểu tình của chính quyền Hà Nội cho thấy thủ đô có to ra nhưng không lớn lên.

Việc 'dân hóa' giải tán biểu tình bằng cách dùng tới những người mặc thường phục, có những người trông khá bặm trợn, có thể được lực lượng công an cho là thông minh nhưng không văn minh.

Bộ đồng phục với phù hiệu và số hiệu thể hiện tính chịu trách nhiệm của lực lượng công an đối với các hành động của họ.

Vụ Đại úy Minh mặc thường phục và đạp vào mặt anh Nguyễn Chí Đức là bài học gần đây nhất cho công an Hà Nội.

Hơn nữa nhóm nhỏ người biểu tình đã bị giải tán cho dù họ không lấn chiếm lòng đường và bị bắt khi họ đang đi trong khu vực công cộng bên Hồ Hoàn Kiếm.

'Mời' chứ không bắt

An ninh ở Hà Nội nói hôm 21/8 rằng họ chỉ 'mời' chứ không 'bắt' người lên xe buýt

Bản thân phía công an mặc thường phục cũng có những tuyên bố bất nhất.

Họ nói qua loa cầm tay với một phụ nữ phản đối việc bắt người: "Đây không phải là bắt đâu mà chúng tôi mời chị lên xe."

Nhưng sự "mời" của người Hà Nội Mới là lời mời không thể từ chối.

Cả thảy 47 người biểu tình chống Trung Quốc đã được "mời" lên xe, nhiều người sau đó bị mời ăn "cơm tù" và ngủ qua đêm tại trụ sở công an.

Sau vụ này, có người hài hước nói "Đề nghị giải tán và bầu lại nhân dân mới."

Nhìn lại lịch sử, có thể nói sự khinh ghét Trung Quốc hiện nay của nhiều người dân Việt Nam có nhiều phần do sự dẫn dắt của Đảng Cộng sản.

Đảng luôn thể hiện rõ sự yêu ghét rõ rệt với các kẻ thù khi những nhà tuyên truyền của Đảng bảo "BỌN thực dân ở đâu cũng thế" hay "O du kích nhỏ giương cao súng, THẰNG Mỹ lênh khênh bước cúi đầu".

Trong những câu chuyện cảnh giác phát trên đài phát thanh hồi năm 1979, người dân luôn được tuyên truyền đề phòng những "âm mưu và thủ đoạn" của Trung Quốc.

Tiếng Trung Quốc thậm chí gần như bị bỏ xó trong nhiều năm sau đó.

Nhiều người thuộc lòng những câu hát:

"Quân xâm lược bành trướng dã man.
Đã giày xéo mảnh đất tiền phương.
Lửa đã cháy và máu đã đổ.
Trên khắp nẻo biên cương..."

Bản thân sự khẳng định "Trường Sa, Hoàng Sa là của Việt Nam" cũng đã được các nhà tuyên truyền đưa vào một số ca khúc.

Đây Trường Sa, kia Hoàng Sa
Ngàn bão tố phong ba
Đã vượt qua, vượt qua...

Cách mạng Hoa Nhài

Một số người bình luận Hà Nội ngăn cấm các cuộc biểu tình một phần vì sợ ảnh hưởng của Cách mạng Hoa Nhài

Lãnh đạo Hà Nội không nói lý do thực sự mà họ lo ngại biểu tình là gì.

Nhưng giới biểu tình và cả những người ủng hộ chính quyền đã đưa ra những nhận định của họ.

Người nói Hà Nội đã thống nhất với Bắc Kinh về việc phải cùng nhau "hướng dẫn dư luận".

Chỉ riêng việc Bộ trưởng Quốc phòng Phùng Quang Thanh phải họp kín với các đại biểu quốc hội cũng cho thấy Việt Nam không muốn "chọc giận Trung Quốc".

Nhưng Việt Nam vẫn mời các tàu chiến của Hoa Kỳ tới thăm viếng mà không sợ Trung Quốc nổi đóa.

Việt Nam vẫn sắm tàu chiến và máy bay chiến đấu của Nga mà không ngại gì Bắc Kinh.

Một số đảng viên và đoàn viên lên các diễn đàn thách thức người dân tập hợp được hàng chục triệu người biểu tình chống Trung Quốc.

Nhưng giới blogger cũng đã nói sức mạnh của người dân sẽ tăng lên gấp bội nếu họ được trả lại quyền được xuất bản, phát hành, lập hội và biểu tình.

Có người lại nhắc tới cuộc Cách mạng Hoa Nhài mới đây ở Bắc Phi và Trung Đông.

Họ nói Đảng Cộng sản lo sợ khả năng bất ổn có thể xảy ra nếu các cuộc biểu tình tiếp diễn.

Nhưng các chính quyền bị kéo đổ trong thời gian gần đây là những chính thể độc tài, tham nhũng và gia đình trị.

Nếu Đảng Cộng sản là đảng của dân, do dân và vì dân như Đảng nói thì có lý do gì để lo sợ?

Và trong khi Đảng cấm người dân biểu tình thì các đoàn viên và đảng viên lại được huy động để hát phục vụ người dân ngay tại những nơi mà người biểu tình muốn tới.

Vậy không hiểu nếu người biểu tình, trong đó có cả những cây violin và guitar, tới hát những bài chống Trung Quốc mà Đảng dạy họ từ khi mới lọt lòng để phục vụ người dân thì liệu Đảng sẽ nghĩ gì.

Hay yêu nước và cả hát những bài yêu nước cũng lại là độc quyền trong một nhà nước độc đảng và người dân được khuyên bảo theo tinh thần của một người dùng Facebook:

"Thành đổ đã có Vua xây
Việc gì gái góa lo ngày lo đêm"?

Người suốt đời mang hộ chiếu Liên Xô

2011-08-19T13:12:00Z

Nhân kỷ niệm 20 năm Liên Xô sụp đổ, tôi xin kể với các bạn chuyện về một người tôi được nghe nói nhiều dù chưa bao giờ gặp.

Năm 1948 cùng dòng di dân sau Thế Chiến có một phụ nữ Nga còn trẻ ôm con gái nhỏ mới sinh theo chồng về Ba Lan.

Trước cả khi Liên Xô bước vào Chiến tranh Vệ Quốc, cô Antonina đã nếm trải nhiều vị đắng cay của cuộc đời đầy biến động.

Sinh trưởng ở Odessa, cô có cha là một giáo sĩ đạo Chính Thống Nga bị mật vụ NKVD của Stalin giết và vùi xác ở một vùng ngoại ô không bao giờ tìm lại được.

Lớn lên trong chế độ Xô Viết, cô cũng phải là đoàn viên như người khác nhưng vẫn giấu chuyện đi lễ nhà thờ.

Làm nghề kế toán, cô quen Viktor, một kiều dân Ba Lan từ Romania sang Liên Xô làm cho một công ty Đức vào giai đoạn trước Thế Chiến, khi Berlin và Moscow còn là đồng minh.

Chiến sự đẩy họ về nơi chồng từng ở mà nay thuộc Moldova, rồi sau chiến tranh thì về Ba Lan theo lời kêu gọi của chính quyền mới.

Họ định cư ở một thành phố trước đó vài năm còn mang tên Grunberg của Đức với các cửa tiệm vẫn còn nguyên các dòng chữ Gothic.

Việc dịch chuyển biên giới Ba Lan về phía Tây theo hiệp ước Potsdam đã khiến hàng chục triệu người ly tán, Ba Lan mất nhiều vùng đất phía Đông cho Liên Xô gồm cả Lvov nhưng "được" nhiều tỉnh của Đế Chế Đức ở phía Tây.

Với một người Nga đến sống ở vùng đất hàng trăm năm thuộc về Đức và các sắc dân Ba Lan, Czech pha trộn văn hóa và dòng máu với chủng German, cuộc sống thật không dễ.

Hận thù sau chiến tranh còn rất nhiều vì người Ba Lan uất hận Liên Xô đã chiếm đóng đất nước họ, còn những người gốc Đức lưu lại trên đất Ba Lan vừa căm ghét, sợ hãi, vừa khinh bỉ người Nga mà họ cho là giống 'lạc hậu từ châu Á'.

Tôi được nghe kể bà Antonina trong mấy năm đầu không kiếm được ai là bạn trong đám phụ nữ địa phương.

Họ là các bà có chồng chết trận hoặc bị thương tại Stalingrad trong quân phục Đức, hoặc là các phụ nữ Ba Lan còn bị ám ảnh bởi chuyện cướp của và hiếp dâm của lính Liên Xô những ngày hỗn loạn.

Sau vài năm, mọi chuyện đỡ hơn vì bà Antonina đã học nói tiếng Ba Lan giỏi tới mức không ai biết gốc tích và có việc làm ở một nhà máy.

Nhưng ở nhà bà vẫn nói với con gái Eugenia bằng tiếng Nga.

Sang đến thập niên 60, mọi việc tốt đẹp hơn, bà đưa con về thăm quê tại Odessa thường xuyên trên các tuyến tàu liên vận xuyên biên giới.

Tuy thế, các xung khắc về văn hóa và gốc gác cũng vẫn còn đó, nhất là khi cô con gái lấy chồng thuộc một gia đình là người Ba Lan nhưng công dân của Đế Chế Đức nhiều thế hệ.

Bà Antonina cũng không đòi hỏi gì nhiều mà chỉ muốn khi các cháu ra đời thì có một cái tên gần gũi với người Nga hơn như Olga hay Aleksander.

Đáng tiếc cho bà, khi cháu gái đầu lòng sinh ra, bố của đứa trẻ đã không ưa gợi ý đó và đặt cho con ông một cái tên khác.

Đến cậu cháu trai cũng vậy, nên bà đành ngậm ngùi phận nhà ngoại và gốc nước ngoài chẳng nên can thiệp vào chuyện nhà họ.

Những năm cuối đời, dù già yếu, bà chỉ thường xuyên đưa các cháu về quê cũ để chúng nó làm quen hơn với gia đình bên đó và có một lần đón các cháu người Nga, Sasha và Ania sang thăm Ba Lan.

Thời gian đẹp nhất của bà là mùa hè năm 1988, khi bà cùng con gái, các cháu ngoại và họ hàng ở Odessa đi trên chuyến tàu nghỉ mát dạo khắp Biển Đen, đến cả các vùng của Gruzia như Sukhumi.

Cho đến lúc qua đời năm không lâu trước khi Liên Xô tan rã, bà Antonina vẫn mang hộ chiếu Liên Xô và chưa bao giờ muốn nhập tịch Ba Lan, một nước cũng là cộng sản.

Có lẽ bà đã may mắn không phải chứng kiến Liên Xô sụp đổ lúc còn sống.

Sau Chính biến năm 1991, Odessa được trao về cho Ukraina và gia đình họ hàng của bà dần ly tán.

Những người cùng lứa bà về Moscow sinh sống, có người làm trong quân đội thì về hưu tại vùng Viễn Đông, các cháu họ bỏ lên Kiev, hoặc di dân sang tận Úc,

Tôi hiểu rằng với nhiều người như bà, cho dù Kremlin đã gây ra nhiều chuyện tàn khốc, đau đớn cho chính dân tộc Nga và các quốc gia xung quanh, Liên Xô và trong đó là nước Nga to lớn vẫn là quê hương duy nhất họ từng có.

Có một ý nguyện của bà Antonina về gia đình gần đây mới được thực hiện, mà lại ở bên Anh này.

Tôi biết rất rõ điều này vì vợ tôi chính là cháu gái duy nhất của bà.

Chúng tôi đặt lên con gái là Alexandra, ở nhà là Olenka hay Ola, cũng là cách gọi ngắn lại của Olga, cái tên khá phổ biến với người Nga.

Vì tôi luôn dạy cháu là người Việt Nam nên hồi học lớp một đã gây ra chuyện khó xử cho cô giáo.

Trong lớp đến lượt kể về nơi sinh ra, Ola đã điềm nhiên nói với cô và các bạn rằng mình sinh ra "Ở Việt Nam và Ba Lan" (I was born in Vietnam and Poland).

Tuy mẹ vợ tôi ở Ba Lan vẫn nói tốt tiếng Nga và có một lần về lại Odessa thăm cô em họ Tatiana cũng đã già nhưng di sản văn hóa Nga thực chẳng còn gì trong nhà tôi vì quá xa cách.

Dù vậy, đôi khi nhìn con, tôi nghĩ về cuộc đời bà Antonina và số phận của những con người bị cuộc đời đưa đẩy sang các vùng đất xa lạ, các nền văn hóa khác biệt.

Họ thường mất rất nhiều và để lại rất ít.

Nhưng những gì họ để lại, mà ở đây chỉ là một chút dư âm của cái tên Nga trong nhà đã khiến tôi sinh nỗi đồng cảm, chẳng liên quan gì đến các chuyện chính trị Kremlin xưa và nay.