BBC - Blog Poileataigeach

Ceist na Gàidhlig

2013-03-04T12:25:16Z

Pàipear-bhòtaidh Èireannach air Cunnradh Lisbon

"Am bu chòir do dh'Alba a bhith na dùthaich neo-eisimeilich?"

Bidh cuid agaibh a chreideas gum bu chòir, cuid eile, nach bu chòir.

Tha fios againn gu bheil tòrr nach tàinig gu co-dhùnadh fhathast.

Agus, 's cinnteach, gu bheil feadhainn eile a tha coma co-dhiù.

(Ged as dòcha nach bi mòran dhen t-seòrsa sin a leughas blog mar seo).

Ach, ge bith ur freagairt, cha bhi cothrom agaibh a dhèanamh anns a' Ghàidhlig.

Tuigsinn

Dhearbhadh sin leis an leas-phrìomh mhinistear, Nicola Sturgeon mar fhreagairt do cheist bho bhall nàiseanteach na h-Easglaise Brice, Aonghas Dòmhnallach.

Bheachdaich i nach robh a' Ghàidhlig a dhìth air sgàth 's gun robh luchd na cànain a' tuigsinn na Beurla.

A bheil i ceart?

A rèir Achd na Gàidhlig (2005), 's e a tha anns a' Ghàidhlig ach 'cànain oifigeil na h-Alba' a tha airidh air 'co-ionnanachd spèis leis a' Bheurla'.

A bheil co-dhunadh an riaghaltais gun Ghàidhlig a chleachdadh a' dol an aghaidh sin?

Thèid fàilte a chur air ur beachdan uile.

Ceist ga freagairt

2013-01-31T10:46:24Z

"Am bu chòir do dh'Alba a bhith na dùthaich neo-eisimeilich?"

Sin a' cheist a bhios air a' phàipear-bhaileit anns an referendum air neo-eisimeileachd ann an 2014.

Chan e "a bheil thu ag aontachadh gum bu chòir" ach dìreach "am bu chòir".

Fhuair Coimisean an Taghaidh gun robh a' chiad dreach - a mhol an riaghaltas nas coltaiche toirt air daoine bhòtadh air a son.

Tha an dreach ùr - dan rèir-san - nas soilleire, nas sìmplidhe, agus bheir e cothrom na Fèinne do gach taobh.

Agus, tha iadsan ag aontachadh - gu poblach co-dhiù.

Moladh

Bho thaobh an Aonaidh, thuirt Alistair Darling gun robh e toilichte nach do gabh an Coimisean ri "ceist thaobhach" Ailig Salmond.

Airson an riaghaltais, thuirt an leas-phrìomh mhinistear Nicola Sturgeon gun robh i "air a dòigh" leis a' cheist ùir agus gum moladh i don phàrlamaid i - a' fàgail gun tèid i troimhe.

Bidh i co-dhiù cho toilichte, ge-tà, leis na mhol an Coimisean air maoineachadh nan iomairtean.

Thèid a' chrìoch airson an dà phrìomh iomairt - Yes Scotland agus Better Together - a dhùblachadh bho £750,000 gu £1,500,000.

Ach mhol an Coimisean gum bi pàrtaidhean an Aonaidh agus pàrtaidhean neo-eisimeileachd gan cur còmhla ann an dà bhuidhean le cha mhòr an aon chrìch air nas urrainn dhaibh cosg.

Fàgaidh sin nas duilghe e do phàrtaidhean an Aonaidh fada a bharrachd a chosg.

Fiosrachadh

Ach ged a tha fios againn a-nis dè a' cheist, tha ceist ann fhathast.

Anns an aithris aca, mhol an Coimisean gum bu chòir barrachd fiosrachaidh fhoillseachadh mu na thachradh às dèidh na bhòt.

Aig Ceistean a' Phrìomhaire an-dè, thuirt Dàibhidh Camshron nach gabhadh e ri còmhradh air "Alba a' falbh bhon Rìoghachd Aonaichte" air thoiseach air a' bhòt fhèin.

Ach, fàsaidh an t-uallach air an dà thaobh a-nis barrachd a ràdh mu na dh'fhaodadh "bu chòir" no "cha bu chòir" ciallachadh.

Tòisichidh sin le aithrisean air a' chùis bhon dà riaghaltas.

Agus, anns a' Mhàrt, thig am bile, agus fios air an là.

Deireadh na connspaid?

2013-01-10T16:37:02Z

Bha dùil againn gun deigheadh connspaid na comhairle laghail a thogail aig a' chiad sheisean de Cheistean a' Phrìomh Mhinisteir an-diugh.

Ach cha deach.

Sin a dh'aindeoin a' chàinidh a bha anns an aithisg a nochd an-diugh - ged a fhuair an rannsachadh nach do bhris Ailig Salmond còd nam ministearan.

Chaidh na dùbhlanaich mun cuairt an-diugh a' feuchainn ri ar n-aire a thoirt do na h-earrannan nach robh math dha.

Agus rinn iad gearan ag ràdh gum bu bheag an t-iongnadh mun bhreith leis gun do thagh Mgr Salmond fhèin am britheamh.

Ach 's dòcha gun robh an tost aca anns an t-seòmar na fhianais nach d'fhuair iad na bha iad ag iarraidh.

Troimhe-chèile

Fhuair an rannsachadh nach robh Mgr Salmond a' feuchainn ri toirt air daoine creidsinn gu robh fianais shònraichte aig Riaghaltas na h-Alba mu bhallrachd Alba neo-eisimeiliche anns an Aonadh Eòrpach.

Ach fhuair Sir Dàibhidh Bell gun do dh'adhbhraich na thuirt Mgr Salmond ri Anndra Neil anns an agallamh aige troimhe-chèile, agus gum bu chòir dha bhith na bu shoilleire.

Thuirt Mgr Bell cuideachd gum bu chòir Còd nam Ministearan fhèin atharrachadh airson cùisean mar seo a sheachnadh anns an àm ri teachd.

Bha am prìomh mhinistear fhèin riaraichte gu leòr.

Cho riaraichte 's gur esan a thog a' chùis anns an t-Seòmar aig àm na ceist.

Ach ma tha a' chonnspaid mun chomhairle - cha mhòr - seachad, tha a' chonnspaid nas fharsainge mu neo-eisimeileachd agus an Aonadh Eòrpach ann fhathast.

Sabaid nan Sochairean

2013-01-08T15:36:26Z

Tha dùil gum bi sochairean sòisealta nan adhbhar sabaid mòire ann an 2013.

Bhòt buill-pàrlamaid - Tòraidhean agus cha mhòr na Lib Deamaich uile - gus crìoch a chur air tòrr dhiubh agus air cuid de chreidisean cìse cuideachd.

Às dèidh seo, chan èirich iad le barrachd na 1% gu bliadhna gu 2016.

Tha an riaghaltas ag ràdh gum bi iad fhathast ag èirigh.

Ach tha bhòt an là an-diugh a' fàgail gun èirich iad aig ìre nas ìsle nan atmhorachd.

Mar sin, tha an fheadhainn a tha na aghaidh a' cumail a-mach gur e gearradh a tha seo.

"Leisgearan"

Nam measg, tha na dùbhlanaich Làbarach aig Westminter, agus an Riaghaltas ann an Dùn Èideann.

A' bruidhinn airson pàrtaidh Ed Mhiliband, thuirt Liam Byrne gun toireadh a' chrìoch seo droch bhuaidh air daoine a bha ag obair agus chan ann air "leisgearan" nan suidhe aig an taigh.

Agus, thuirt e gun robh a' mhòrchuid dhe na daoine a bha gun obair ga h-iarraidh agus a' dèanamh oidhirp airson a lorg.

Gu mì-fhortanach do Mhgr Byrne ge-tà, 's e an rud a b' ainmeile a rinn e a-riamh nòta fhàgail air an deagsa aige ag ràdh nach robh airgead sam bith air fhàgail.

Chaidh na faclan sin a thilgeil na aghaidh le Rùnaire na h-obrach, Iain Donnchadh Mac a' Ghobhainn.

Dè dhèanamh esan, dh'fhaighnich e, gus dèiligeadh ri easbhadh ionmhais na dùthcha?

Gearan

Tha sochairean agus peinseanan Albannach fo smachd Westminster.

Thèid sin a chleachdadh am bliadhna-sa leis an SNP mar argamaid eile airson neo-eisimeileachd.

Anns an eadar-ama, chleachd an leas-phrìomh mhinistear comataidh na pàrlamaid Albannach airson crìoch nan sochairean a chàineadh.

Thuirt Nicola Sturgeon gun toireadh i buaidh air 700,000 teaghlach ann an Alba anns an robh cuideigin ag obair.

An-dràsta, chan urrainn dhi ach gearan.

Ach an ath-bhliadhna, feuchaidh iad ri sin atharrachadh.

Cosgais a' bhile

2012-12-12T16:51:41Z

Bidh bhòt shaor air pòsadh gèidh nuair a thig e don phàrlamaid anns a' bhliadhna ùir.

Ach chuir Riaghaltas na h-Alba romhpa mar-thà gun tèid iad air adhart ris na planaichean seo agus tha làn dùil gum faigh iad taic nam ball.

'S e ceist eile dè an taic a gheibh iad taobh a-muigh na pàrlamaid.

Thòisich co-chomhairleachadh air dreach dhen bhile a chaidh fhoillseachadh an-diugh.

Fhuair an co-chomhairleachadh mu dheireadh an àireamh a bu mhotha de fhreagairtean a-riamh agus 77,508 neach a' toirt an cuid bheachdan seachad.

Mar a dh'shaoileadh tu, bha na beachdan sin làidir air an dà thaobh.

Cothrom na Fèinne

Thuirt am prìomh mhinistear gur e ceist tomhais a bha seo.

Air an aon làimh, thuirt e gu feumadh cothrom na fèinne a thoirt do gach saoranach.

Agus, dh'fheumte còirichean creidimh a dhìon aig a' cheart àm.

Tha Ailig Salmond a' creidsinn gun dèan am bile seo an dà rud sin.

Mar sin, bheireadh am bile seo cead do dh'eaglaisean agus buidhnean eile daoine dhen aon ghnè a phòsadh.

Ach, thuirt Mgr Salmond, nach toireadh air eaglais - air neo sagart no ministear sam bith - sin a dhèanamh an aghaidh an toil.

Deasbad

Tha Eaglais na h-Alba, An Eaglais Chaitligeach agus an Eaglais Shaor uile an aghaidh seo - ged a tha buidhnean cràbhaidh eile air a shon.

Anns an deasbad a leanas nì iad - agus luchd-strì airson chòirichean gèidh - am beachdan gu math follaiseach.

Tuigidh Riaghaltas na h-Alba sin.

Bu toil leotha a' chonnspaid a chunnaic a' phàrlamaid air Earrann 2A - mu teagasg anns na sgoiltean - a sheachnadh.

Agus bidh iad dòchas nach toir cosgais phoileataigeach a' bhile buaidh sam bith air an taic ron referendum ann an 2014.

'S e an tìde an dh'innseas.

Iarraidh na fìrinne

2012-11-01T15:26:33Z

Dè an fhìrinn mun chàirdeas eadar Alba neo-eisimeileach agus an t-Aonadh Eòrpach?

Tha beachdan eadar-dhealaichte air a bhith gan toirt seachad anns na seachdainnean a dh'fhalbh.

Air aon taobh tha an fheadhainn - Riaghaltas na h-Alba nam measg - a chreideas gum fuirich Alba mar phàirt dhen Aonadh Eòrpach, is chan fheumadh ach cùisean leithid an àireamh dè bhòtaichean a bhiodh aice air neo a cuid de bhuidseat an Aonaidh.

Air an taobh eile tha daoine - leithid Riaghaltas Bhreatainn - a their gun deigheadh Alba fhàgail taobh a-muigh an Aonaidh agus gum b' fheudar dhi ballrachd iarraidh mar dhùthaich ùr.

Tha an diofar sin cudromach air sgàth 's gu bheil cunnradh Mhaastricht ag iarraidh air buill ùra gabhail ris an Euro.

(Cha do thachair sin a h-uile turas - chaidh an t-Suain na ball às dèidh Mhaastricht agus cha do ghabh iad ris a-riamh).

Tro-chèile

Tha an Coimisean Eòrpach air a bhith air leth tro-chèile air seo.

Air a' mhìos a chaidh, thuirt labhraiche a' Choimisein Olivier Bailly gum biodh stàit neo-eisimeileachd ùr taobh a-muigh an Aonaidh, ach b' fheudar dha a fhaclan a ghabhail air ais, ag ràdh nach do bhuin iad ri Alba.

An uair sin, dh'innis leas-cheann-suidhe a' Choimisein, Viviane Reding, don Diario de Sevilla nach robh lagh eadar-nàiseanta ag ràdh gum biodh Catalùinia neo-eisimeileach taobh a-muigh an Aonaidh.

Dh'èirich sin fearg ann am Madrid agus b' fheudar do Mhs Reding leisgeul iarraidh bho Riaghaltas na Spàinne.

Gu ruige seo, b' e am beachd oifigeal aca robh seo na chùis dhuinne, ach nach b' iomchaidh beachdachadh oirre idir.

Ach dh'atharraich sin o chionn goirid.

Aonta

Air an là a chaidh aonta a ruighinn eadar Dàibhidh Camshron agus Ailig Salmond ann an Dùn Èideann anns an t-Sultainn, thuirt an Coimisean gum biodh iad deònach beachd a thoirt seachad às dèidh iarrtais bho bhall-stait a' mìneachadh suidheachaidh sònraichte.

Dhuinne, 's e am ball-stàit sin Riaghaltas Bhreatainn.

Dh'innis an Coimisean dhomh nach d'fhuair iad iarrtas sam bith bhuapa gu ruige seo.

Agus thuirt Riaghaltas Bhreatainn nach iarradh iad beachd a' Choimisein ron bhòt ann an 2014.

Cha do dh'iarr Riaghaltas na h-Alba orra sin a dhèanamh nas motha.

Carson?

Ceist

Tha Riaghaltas Bhreatainn ag ràdh nach dèan iad malairt no còmhradh sam bith air thoiseach air an referendum fhèin.

'S e am beachd-san nach urrainn dhaibh "suidheachadh sònraichte" a thoirt don Choimisean ro na còmhraidhean a leanadh bhòt airson neo-eisimeileachd nan tacradh sin.

Tha sgiopa a' phrìomh mhinisteir a' diùltadh beachd a thoirt seachad, ag ràdh gu bheil seo na chùis airson Lunnainn a-mhàin.

Tha na Làbaraich a-nis ag ràdh gum bu chòir do Riaghaltas Bhreatainn beachd a' Choimisein iarraidh.

Aig a' cheann-thall, bhiodh an càirdeas eadar Alba agus an Roinn Eòrpa na cheist phoileataigeach agus chan e na cheist laghail a-mhàin.

Ach anns an eadar-ama, 's coltach gum bi againn ri feitheamh greis eile fhathast gus an ionnsaich sin beachd cuid dhe na cluicheadairean anns a' ghèama seo.

Bho Chatalòinia gu Caledonia

2012-10-11T12:42:32Z

Tha dùil againn a-nis gun tèid aonta a comharrachadh eadar Dàibhidh Camshron agus Ailig Salmond ann an Dùn Èideann Diluain gus cead laghal a thoirt do Holyrood referendum a chumail air neo-eisimeileachd.

Thuirt am prìomh mhinistear an-dè gun robh rud no dhà aca ri rèiteachadh fhathast - tuigidh sinn gu bheil ionmhas nan iomairtean nam measg.

Ach, tha coltas an aonta soilleir gu leòr.

Thèid cumhachd a thoirt do phàrlamaid na h-Alba referendum a chur air dòigh, cumhachd a dh'fhalbhas aig deireadh 2014.

Gheibh deugairean aig aois 16 agus 17 cothrom bhòtaidh - mar a dh'iarr Riaghaltas na h-Alba.

Agus, mar a dh'iarr Riaghaltas Bhreatainn - cha bhi air a' phàipear-bhaileit ach aon cheist a-mhàin.

Diùltadh

Dh'iarr iad sin agus iad a' creidsinn gun caill Mgr Salmond a' bhòt ma thèid a' cheist a chur ri daoine ann an dubh is geal.

Ach, a bheil iad ceart?

Chan eil an duine a bha os cionn Chatalòinia fad còrr is fichead bliadhna idir cinnteach.

An sin, dh'èirich taic airson neo-eisimeileachd bhon Spàinn às dèidh mar a dhiùlt an Riaghaltas ann am Madrid gabhail ri tuilleadh chumhachdan ionmhais airson na roinne.

Dh'fhaighnich mi de Jordi Pujol - a bha na cheann-suidhe am Barcelona bho 1980 gus 2003, agus a bha na charaid do Dhòmhnall Dewar - an tachradh an dearbh rud ann an Alba às dèidh do Riaghaltas Westminster dàrna ceist air barrachd fèin-riaghlaidh a dhiùltadh.

Thuirt Mgr Pujol gun robh deagh sheans gun tachradh.

Aonta

Thàinig 1.5 millean neach chun nan sràidean ann am Barcelona anns an t-Sultainn aig iarraidh neo-eisimeileachd.

B' ann às dèidh sin a chaidh ceann-suidhe Chatalòinia, Artur Mas, gus aonta iarraidh bho phrìomhaire na Spàinne.

Cha do ghabh Mariano Rajoy le sin, agus a-nis tha dùil ri taghaidhean anns an t-Samhain anns am bi pàrtaidhean nàiseantach a' sireadh mòrchuid.

Às dèidh sin, tha Senyor Mas air a ràdh gun cum iad referendum - an dh'aindeoin beachd Mhadrid gum biodh sin an aghaidh bun-reachd na dùthcha.

Tha gainnead cothruim slighe mheadhanach a ghabhail air cur ris na bhòtadh 'seadh' ann an Catalònia.

'S e a' cheist dhuinne a bheil Senyor Pujol ceart agus gun tachair an dearbh rud ann an Caledonia.

Onarach...no amaideach?

2012-09-26T10:39:25Z

Dè tha Johann Lamont ris?

Tha nàiseantaich aig Holyrood air an dòigh an-diugh às dèidh mar a dh'iarr ceannard Albannach nan Làbarach "deasbad onarach" air cosgais cuid de pholasaidhean an riaghaltais.

Gu sònraichte, thog i cuingidhean-leigheis saor an asgaidh, foghlam oilthigh gun chìsean agus an reòthadh air a' chìs chomhairle.

Thuirt i gu feumadh faighneachd an gabhadh pàigheadh airson nam polasaidhean seo, aig àm nuair a tha an sporan poblach cho gann.

Nach b' fheàrr, dh'fhaighnich e, an t-airgead a tha ann a chosg air na daoine aig a bheil feum air?

Agus, chuir i às leth an SNP gun robh iad a' feuchainn ris na co-dhùnaidhean a bu duilghe a sheachnadh.

Sgrùdadh

Anns an òraid aice, aig mullach a' Mhìle Rìoghail madainn an-dè, chuir i i fhèin adhart mar "Johann dìcheallach" an taca ris nàiseantaich agus i a' magadh orra, ag ràdh gun robh an SNP nan Tòraidhean ann an tartan, a' geàrradh le aon làimh agus a' toirt dhuaisean seachad leis an làimh eile.

Anns an àm ri teachd, thuirt i, dh'fheumadh cìsean a chur suas air neo gearraidhean a dhèanamh ann an àiteachan eile nam bu toil cumail a' dol leis na buannachdan seo.

Cha tàinig iad gu co-dhùnadh sam bith fhathast, ach dhearbh na làbaraich gun toir iad sùil gheur air na bha an riaghaltas a' cosg gus am faiceadh iad a bu chòir a chosg air dòigh eile.

Dh'fhoillsich Johann Lamont buidhean eaconomach ùr de BhP agus BPA a nì sgrùdadh air na cùisean uile seo anns a' bhliadhna no dhà a tha romhainn.

Bhiodh dùil gun toireadh an comhairle-san buaidh air clàr a' phàrtaidh airson an ath thaghaidh Albannaich.

Ach roimhe sin, tha aca ris a' bhòt air neo-eisimeileachd fhaighinn a-mach às an rathad.

Cliù

Gach là roimhpe, canaidh an SNP gu bheil bhòt an Aonaidh na bhòit airson ghearraidhean às a dèidh.

Bha feadhainn an seo fiù 's ag ràdh gun robh Ms Lamont air an referendum a chall leis an òraid a ghabh i an-dè.

'S i an tìde a dh'innseas.

Tha fios aig Johann Lamont nach còrd na thuirt i ris a h-uile duine.

Ach tha i an dòchas gum faigh i cliù bhon luchd-bhòtaidh mar thè a tha a' deònach an fhìrinn innse dhaibh.

Chì sinn fhathast an robh i onarach an-dè - air neo dìreach amaideach.

Ceum eile adhart

2012-09-24T14:06:48Z

Ceum eile adhart ann an còmhradh an referendum an-diugh.

Seo na thuirt an dà riaghaltas as dèidh coinneimh eadar MÌcheal Moore agus Nicola Sturgeon:

Rinneadh adhartas sùsbainteach a dhèanamh an-diugh, agus aig coinneamhan roimhe, air an obair airson aonta agus air deasbad mionaideach air diofar chuspairean. Feumaidh sinn na cuspairean seo fhaicinn còmhla a-nis agus dh'iarr sinn air oifigearan pasgan a chur ri chèile anns an beagan làithean a tha romhainn.

Niste, tha an dà thaobh ag ràdh nach deach aonta mu dheireadh a ruighinn fhathast ach is coltach a-nis gu bheil iad air aonta a ruighinn anm am prionnsabal air na puingean fa leth a bha fo dheasbad.

Thuirt Nicola Sturgeon, "Gus am bi aonta air a h-uile rud, chan eil air sam bith".

Ach, thèid dreach dhen aonta a chur gu ministearan a dh'aithghearr.

Aonta

Gun an ìre seo a ruighinn, gus iarraidh air na seirbhisichean catharra an dreach sin a chur ri chèile, feumaidh gu bheil aonta a-nis ann air na rudan as connspaidiche.

Chan abair an dà thaobh dè bhios ann.

Ach, 's e an rud as coltaiche gun aontaich iad ri aon cheist - air neo-eisimeileachd a-mhàin - 's dòcha le cead-bhòtaidh do dheugairean mar chlach-thomhais airson Riaghaltas na h-Alba.

Nuair a tha an dreach seo deiseil, thèid a sgrùdadh le Ms Sturgeon agus Mgr Moore mus cuir iad romhpa am bu chòir a mholadh don phrìomhaire agus don phrìomh mhinistear.

Bhiodh dùil an uair sin ri aonta foirmeal eadar Ailig Salmond agus Dàibhidh Camshron an ath-mhìos.

Tuilleadh air fàire.

Aonta air fàire

2012-09-19T15:10:08Z

Saoil a bheil an dà riaghaltas nas fhaisge air aonta air an referendum?

Tha mi a' smaointinn gu bheil.

Chan ann air sgàth 's gun tàinig naidheachd mhòr bho choinneamhan an là an-diugh - cha tàinig.

Cha ann air sgàth 's gun deach fuasgladh a ruighinn air an àireamh de cheistean - cha deach.

Ach 's coltach gu bheil aonta a-nis air fàire, agus gun tig e a dh'aithghearr.

Dè a dh'atharraich?

Cumhachd

'S coltach gu bheil Riaghaltas na h-Alba ag ullachadh gus gabhail ri aon cheist a-mhàin air a' phàipear-bhaileit.

Ged a chanas iad nach eil cumhachd shònraichte ùr a dhìth orra gus bhòt a chumail, 's e sin an aon dòigh gus dùbhlan agus dàil a sheachnadh.

Cuimhnich, tha na nàiseantaich airson bile a chur fa chomhair na pàrlamaid tràth anns a' bhliadhna ùir.

Tha sin a dhìth gus a fhaighinn tron phàrlamaid ro dheireadh na h-ath-bhliadhna, a' fàgail ùine gu leòr ron bhòit fhèin ann an 2014.

Mar sin, tha an tìde a' ruith orra.

Ach fiù 's ma ghabhas Ailig Salmond ri aon cheist, cha bhi sin deireadh na sgeòil.

Riaghailtean

A dh'aithghearr, foillsichidh Riaghaltas na h-Alba sgrùdadh a' cho-chomhairleachaidh acasan air an referendum.

Tha dùil gun seall sin iarrtas airson ceist air tuilleadh chumhachdan a-measg an t-sluaigh.

'S coltach gu bheil Mgr Salmond a' creidsinn gun d'rinn e gu leòr mar-thà gus innse don fheadhainn sin gun robh esan deònach èisteachd riutha agus cha robh Dàibhidh Camshron.

Adhbhar eile, their e, smachd a thoirt air falbh bho Westminster tro bhòt airson neo-eisimeileachd.

Thuirt am prìomh mhinistear an-diugh gun robh dòchas gun gabhadh aonta a ruighinn anns an beagan sheachdainean a tha romhainn.

An uair sin, 's urrainn dhuinn crìoch a chur air an deasbad mu na riaghailtean, agus tòiseachadh air an deasbad cheart.

15 bile agus bile sònraichte

2012-09-05T10:51:53Z

Dè ur beachd air a' chlàr-reachdais a dh'fhoillsich Ailig Salmond an-dè?

Còig bile deug uile gu lèir, nam measg fear gus pòsaidhean aona-ghnèitheach a cheadachadh, gealltanas cùraim-cloinne shaor an asgaidh agus plana gus seirbhisean slàinte agus sòisealta do dh'inbhich a thoirt còmhla.

Bidh cuid connspaideach, bidh cuid eile doirbh agus toinnte.

Ach 's ann air fear eile a bhios a' mhòr-chuid dhen aire am bliadhna .

Saoil dè tha ann?

Chàin cuid an dàil, ach còrr is còig bliadhna o thàinig riaghaltas nàiseantach gu cumhachd aig Holyrood, thèid bile gus bhòt a chumail air neo-eisimeileachd a chur fo chomhair na pàrlamaid Albannaich.

Aonta

Tachraidh sin tràth anns a' bhliadhna ùir.

Anns an eadar-ama, ge-tà, tha aonta fhathast a dhìth eadar an dà riaghaltas.

Anns an òraid aige an-dè, thuirt Ailig Salmond gun robh dùil aige coinneachadh ris a' phrìomhaire anns na beagan sheachdainean a tha romhainn gus crìoch a chur air na còmhraidhean a lean tron t-samhradh.

Tha dùil cuideachd gu foillsich Riaghaltas na h-Alba toradh a' cho-chomhairleachaidh aca agus gun abair iad gu bheil sin a' nochdadh taic a' mhor-shluaigh airson dàrna ceist air tuilleadh chumhachdan.

'S i a' cheist dè nì Mgr Camshron an uair sin.

Tha an là a' tighinn nas fhaisge nuair a gheibh sinn freagairt don cheist sin.

Tilleadh an dà phàrlamaid

2012-09-03T10:06:37Z

Ma bha e ann idir, tha an samhradh seachad a-nis.

(Tha fios agam, bha samhradh math aig cuid anns na h-Eileanan, nach buidhe dhaibh).

Ach nan robh barrachd fianaise a dhìth, 's ann an t-seachdain seo a thilleas buill - agus luchd-naidheachd - don dà phàrlamaid.

Tha an fheadhainn a chruinnicheas aig Westminster an-diugh air bhioran gus an chluinn iad cò tha suas agus cò tha sìos agus dùil gun dèan Dàibhidh Camshron crathadh air a' chaibineat aige.

'S e seo - cha mhòr - an aon chaibineat a chaidh a chruthachadh as dèidh an là grianaich ud ann an Gàrradh nan Ròs.

Ach tha tòrr rudan eile air atharrachadh on uair sin.

Crathadh

Feuchaidh am prìomhaire ri àite a lorg do Dhàibhidh Laws, a b' fheudar an riaghaltas fhàgail gun ach beagan làithean na dhreuchd.

Tha ceistean gan togail cuideachd mu Rùnaire na h-Alba Mìcheal Moore.

Chaidh ainm Mhing Chaimbeil a cheangal ris an dreuchd - bhiodh e doirbh don phrìomhaire duine bhon phàrtaidh aige fhèin a chur innte - ach thuirt seann cheannard nan Lib Deamach nach biodh e a' feitheamh aig a' fòn.

Chan eil dùil, ge-tà, gun tèid crathadh a thoirt air fìor àrd ìre.

Tha Seòras Osborne sàbhailte, agus chan urrainn do Mhgr Camshron a' bhròg a thoirt do Nick Clegg gun taghadh iarraidh.

Mura h-eil e deònach sin a dhèanamh, feumaidh e cothromachadh a dhèanamh eadar Tòraidhean agus Lib Deamaich anns an sgiopa ùir aige.

Referendum

Tillidh buill-pàrlamaid Albannach a-màireach gus èisteachd ri clàr reachdais Riaghaltas na h-Alba.

Tha dùil gun dearbh am prìomh mhinistear gun tèid bile fhoillseachadh gus referendum a chumail air neo-eisimeileachd.

A rèir clàir-ama an riaghaltais fhèin, thèid am bile a chur air beulaibh na Pàrlamaid tràth anns a' bhliadhna ùir agus iad an dòchas gun cuir a' Bhànrigh a h-ainm ris anns an t-Samhainn, 2013.

Tha dùil agamsa cuideachd gun dearbh Ailig Salmond gun tèid bile a thoirt air adhart am bliadhna gus pòsaidhean gèidh a cheadachadh.

Bidh tuilleadh air seo a-màireach fhèin.

Cò bhiodh ag ionndrainn an t-samhraidh agus an spòrs seo uile a' dol?

Seachdain ùr, aithisg ùr

2012-08-15T10:17:38Z

Seachdain eile, aithisg eile bho Chomataidh nan Cùisean Albannach aig Westminster.

An turas-sa, b' e an àireamh de cheistean an cuspair a bha fon sgrùdadh.

Sgrìobh mi gu leòr mu dheidhinn seo an t-seachdain a chaidh nuair a bheachdaich a' chomataidh air seasamh laghail an referendum.

A-rithist, tha a' chomataidh a' fuiling air sgàth 's nach eil aon nàiseatach oirre.

Tha còignear Làbarach, ceathrar Thòraidheach - nach eil a' riochdachadh sgìrean Albannach - agus Lib Deamach, ball Earra-Ghàidheil Ailean Reid (dh'fhalbh am ball nàiseantach Eilidh Whiteford as dèidh gearain mun chainnt a chleachadh rithe le cathraiche na comataidh Ian Davidson).

Mar sin, 's beag an t-iongnadh gu bheil iad dhen bheachd nach bu chòir ach aon cheist nochdadh air a' phàipear-bhaileit.

Fianais

An toiseach, tha a' chomataidh ag ràdh nach urrainn do Riaghaltas na h-Alba ceist air tuilleadh chumhachdan a chur ris an t-sluagh.

Nam beachd-san, 's ann airson bhòt air neo-eisimeileachd a fhuair an SNP taic an luchd-bhòtaidh aig an taghadh an-uiridh, chan ann airson bhòt air barrachd fèin-riaghlaidh.

Agus - mar a bhiodh dùil - tha iad ag aontachadh le beachd riaghaltas Westminster nach eil cumhachd aig Holyrood bhòt sam bith a chumail agus sgioba Dhàibhidh Camshroin ag ràdh nach tèid a' chumhachd gus sin a dhèanamh a thoirt seachad ach airson aon cheist a-mhàin.

Ach tha a' chomataidh cuideachd dhen beachd nach bu chòir dàrna ceist a chur co-dhiù.

A rèir na h-aithisg, 's ann glè ainneamh a thèid referenda ioma-roghainneach a chumail gu h-eadar-nàiseanta air cuspairean dhen t-seòrsa seo.

Agus, tha na h-eòlaichean a thug fianais dhaibh - cuid dhiubh a bheir taic do dhàrna ceist ann am prionnsabal - ag ràdh gu feum fios a bhith aig daoine dè tha 'Devo Max' a' ciallachadh mus bhòt iad air.

Ceist

Mar as fhaisge a thig an referendum 's ann as coltaiche a dh'fhàsas e nach tig an t-soilleireachd sin ron bhòt.

Adhbhar eile, am beachd na comataidh, gum bu chòir dèiligeadh ri àite na h-Alba anns an Rìoghachd Aonaichte an toiseach agus na aonar.

Ach tha ceist do phàrtaidhean an Aonaidh anns an aithisg seo cuideachd.

Tha i ag ràdh gur e an dòigh iomchaidh gus dèiligeadh ri ceist an tuilleadh fèin-riaghlaidh tro mhanifestothan nam pàrtaidhean a chuireas taic ris - mar a thachair ann an 2010 agus a chaidh a leantainn le Achd na h-Alba 2012.

Ach a bheil sin a' ciallachadh gum bi pàrtaidhean an Aonaidh a' foillseachadh ghealltanasan air cumhachdan ùra ro thaghadh 2015 - fhad 's a bhòtas Alba an aghaidh neo-eisimeileachd?

Air neo, am bi aca rim foillseachadh nas tràithe gus dèanamh cinnteach gun tachair sin?

Barrachd air deasbad Nato

2012-08-08T10:47:44Z

Tha beagan a bharrachd fios againn a-nis mun deasbad a tha air fàire anns an SNP mu bhallrachd Nato.

Cha chuireadh e iongnadh air luchd-leughaidh a' bhloig seo nuair a dhearbh Aonghas Robasdan gun iarradh ceannardan a' phàrtaidh taic na co-labhairt nàiseanta airson atharrachadh polasaidh air a' bhuidhinn dìona.

Fad bhliadhnaichean, mhol an SNP gum biodh Alba neo-eisimeileach a' fàgail Nato, ach tha Mgr Robasdan a-nis airson 's gum bi sinn a' fuireach nar pàirt dhi.

Tha Mgr Robasdan - a bhruidhneas air dìon airson a' phàrtaidh - ag ràdh gun gabh sin a dhèanamh gun an gealltanas aca a bhriseadh gus armachd niùclasach a thoirt far talamh na h-Alba.

Mar a dh'aithris mi roimhe, tha cuid de nàiseantaich gu tur an aghaidh atharrachadh sam bith.

Cha robh iad uile deònach an ainmeanan a chur air adhart roimhe, ach tha cùisean a' fàs nas soilleire a-nis.

Deasbad

Chaidh teagsa an atharrachaidh don ghluasad a thèid a dheasbad aig a' cho-labhairt a sgaoileadh an-dè, gun chead ùghdair, Jamie Hepburn BPA.

'S urrainn dhomh dearbhadh gun robh an teasga ceart.

Tha Mgr Hepburn airson 's gu bhòt am pàrtaidh nach bu chòir Alba fuireach ann an Nato air sgath 's gu bheil e fhathast "na chairdreachas stèidhichte air armachd niùclasach".

Tha mi a' tuigsinn gun tèid co-dhiù aon atharrachadh eile a chur air adhart - le John Wilson BPA - mus bi aig comataidh a' phàrtaidh ri taghadh a dhèanamh airson clàr-ama na co-labhairt.

Nan robh mi gus geall a chur, chanainn gun tèid aig Aonghas Robasdan ris a' pholasaidh ùir fhaighinn troimhe.

Ach tha na daoine a tha na aghaidh ag ràdh gu bheil taic aca aig gach ìre dhen phàrtaidh agus gu bheil iad a' feuchainn ris a' chùis a dhèanamh.

Nas fheàrr caraid sa chùirt...

2012-08-07T11:14:11Z

An cuala sibh Aithris na Maidne air Radio nan Gàidheal an-diugh?

Bha mo charaid Torcuil Crichton, deasaiche Westminster aig an Daily Record, a-mach air an aithisg ùr bho Chomataidh Chùisean Albannach nan Cumantan air neo-eisimileachd.

'S e beachd na comataidh nach eil cumhachd aig Pàrlamaid na h-Alba bhòt sam bith a chumail air a' chùis, ag ràdh gum biodh an leithid mì-laghail.

Seo na thuirt Torcuil:

Aon rud a tha cinnteach, gur ann an cùirt a chrìochnaicheadh seo, agus chan ann air pàipear-bhòtaidh.

Saoil a bheil e ceart?

Cumhachd

Mura robh beachd na comataidh soilleir - chan eil ball-pàrlamaid nàiseantach oirre - tha tiotal na h-aithisge aca ga dèanamh gu math follaiseach.

Dhaibhsan, chan ann air 'neo-eisimeileachd' a bhios Albannaich a' bhòtadh ach air 'sgaradh' bhon chòrr dhen Rìoghachd Aonaichte.

(Thog comhairle Làbarach teagamh dhomh mun chainnt seo an t-seachdain roimhe, ag ràdh gun dèanadh i barrachd cron na feum - dè ur beachd fhèin?)

Dan rèir-san, tha an fhianais air seo soilleir, agus mar sin feumaidh aonta a ruighinn eadar an dà riaghaltas gus am faigh Holyrood an cumhachd a tha a dhìth airson bhòt a chumail.

Às aonais sin, 's ann a dh'ionnsaigh na cùirte a tha a' chùis a' dol.

Sìmplidh gu leòr?

Ùghdaras

Chan eil i.

Tha Riaghaltas na h-Alba air a ràdh gu bheil iad glè thoilichte gabhail ris a' chumhachd ùr seo, fhad 's nach tig e aig prìs.

Niste, bhruidhinn mi ri fear aig Àireamh a Deich agus 's soilleir nach eil ach aon loidhne dhearg aca - sin nach bi ach aon cheist air a' phàipear-bhaileit - neo-eisimeileachd, tha no chan eil.

Tha sgioba Dhàibhidh Chamshroin ag ràdh gur e sin a gheall an SNP ron taghadh agus mar sin chan eil ùghdaras aca bhòt sam bith eile a ghairm.

Mar sin, bha iad airson Ailig Salmond a chuideachadh agus an cumhachd a bha a dhìth air a thoirt dha.

Nach sinne a tha reusanta, thuirt an duine rium.

Còmhradh

Tha sgioba Mhgr Salmond fhathast ag ràdh gu bheil an cumhachd aca bhòt chomhairleachail a chumail mura deigheadh aonta a ruighinn le Riaghaltas Bhreatainn.

Ach thuirt iad gun robh an còmhradh eatorra a' leantainn, agus Bruce Crawford gu bhith a' coinneachadh le Dàibhidh Mundell nas fhaide air a' mhìos seo.

Agus thuirt iad nach gabhadh iad ri iarrtas Mhgr Camshron gun deigheadh a' chùis a rèiteachadh ro dheireadh na Sultaine.

Tha an dà thaobh gu math làidir anns na beachdan aca agus tha e doirbh fhaicinn dè bheireadh orra an atharrachadh.

Ach ma tha Torcuil ceart, agus gun tèid seo don chùirt, 's e a' cheist an uair sin, cò gheibheadh a' bhuannachd?

Tha dùil ri barrachd air seo ro dheireadh an t-samhraidh.